سیاهه رفتاری کودک آخنباخ (CBCL) -نسخه والدین

سیاهه رفتاری کودک آخنباخ (CBCL) -نسخه والدین

در زیر فهرستی از رفتارها و حالات مختلف آورده شده است چنانچه هر کدام از آنها در مورد کودک یا نوجوان شما در حال حاضر یا در طول ۶ ماه گذشته وجود داشته است، آن را با علامت (×) مشخص نمایید.

آیتمهای سیاهه رفتاری کودک آخنباخ خیر بعضی مواقع بلی
۱ بچه گانه تر از سن خود رفتار می کند.
۲ حساسیت (آلرژی) دارد.

(نوع حساسیت را توضیح دهید:_________________________________)

۳ زیاد جر و بحث می کند.
۴ آسم یا تنگی نفس دارد.
۵ اگر کودک یا نوجوان پسر است می پرسیم «مثل دخترها رفتار می کند»

اگر کودک یا نوجوان دختر است می پرسیم «مثل پسرها رفتار می کند»

۶ بیرون از توالت مدفوع می کند. در هر مکانی آب دهانش را می اندازد (تف می­کند)
۷ مغررو است و از خودش تعریف می کند.
۸ نمی تواند حواسش را جمع کند، نمی تواند توجه اش را برای مدت طولانی نگه دارد.
۹ بعضی فکرها را نمی تواند از ذهنش خارج کند (فکر وسواسی).
۱۰ نمی تواند آرام بنشیند، بی قرار است یا زیاد فعال است.
۱۱ به بزرگسالان می چسبد، یا خیلی به آنها وابسته است.
۱۲ از تنهایی شکایت می کند.
۱۳ گیج یا سردرگم به نظر می رسد.
۱۴ زیاد گریه می کند.
۱۵ با حیوانات بی رحم است.
۱۶ نسبت به دیگران بی رحم است، زورگو است و دیگران را آزار می دهد.
۱۷ خیال پردازی می کند یا در افکار خودش غرق می شود.
۱۸ عمداً به خودش صدمه می­زند یا قصد از بین بردن خود را دارد.
۱۹ دلش می خواهد به او زیاد توجه کنند.
۲۰ وسائلش را خراب می کند.
۲۱ وسائل متعلق به خانواده­اش یا وسایل دیگران را خراب می کند.
۲۲ در خانه نافرمانی می کند (حرف گوش نمی دهد).
۲۳ در مدرسه نافرمانی می کند (حرف گوش نمی دهد).
۲۴ خوب غذا نمی خورد.
۲۵ با بچه های دیگر سازگاری ندارد.
۲۶ از رفتار بد خود، پشیمان نمی شود.
۲۷ حسود است.
۲۸ قوانین و قواعد را در خانه، مدرسه و در جاهای نقض می­کند.
۲۹ از حیوانات، وضعیت ها، موقعیتی ها یا بعضی جاهای خاص (غیر از مدرسه ) می ترسد (توضیح دهید از چه می ترسد:_________________________________)
۳۰ از رفتن به مدرسه می ترسد.
۳۱ از این که فکر بدی به سرش بزند یا عمل بدی انجام دهد، می ترسد.
۳۲ احساس می کند که باید از هر جهت بی عیب و نقص باشد.
۳۳ احساس می کند که هیچ کس او را دوست ندارد.
۳۴ احساس می­کند دیگران دست نیافتنی هستند.
۳۵ احساس بی ارزشی می کند، خودش را کمتر از آنچه هست می پندارد.
۳۶ زیاد به خود صدمه می زند، مستعد آسیب دیدن است.
۳۷ زیاد جنگ و دعوا می کند.
۳۸ زیاد سر به سر دیگران می گذارد.
۳۹ دور و بر بچه هایی می گردد که دردسر، درست می کنند.
۴۰ صداهایی می شوند که وجود خارجی ندارند (دیگران قادر به شنیدن آنها نیستند). (توضیح دهید: ___________________________________________)
۴۱ بدون فکر عمل می کند.
۴۲ تنهایی را دوست دارد.
۴۳ دروغ می گوید، حیله گری و تقلب می کند، دیگران را گول می زند.
۴۴ عادت به ناخن جویدن دارد.
۴۵ زیاد حساس است، زود عصبی و هیجان زده می شود.
۴۶ حرکات و پرش های غیرارادی در اندام بدن خود دارد.

(توضیح دهید: __________________________________________)

۴۷ خواب های وحشتناک می بیند.
۴۸ بچه های دیگر او را دوست ندارند.
۴۹ یبوست دارد.
۵۰ بسیار ترسوست و مضطرب می شود.
۵۱ احساس سرگیجه می کند.
۵۲ زیاد احساس گناه می کند.
۵۳ زیاد غذا می خورد (پرخور است).
۵۴ بیش از اندازه احساس خستگی می کند.
۵۵ اضافه وزن دارد.
۵۶ از مشکلات و ناراحتی های جسمی زیر در خود شکایت دارد (مشکلاتی که به نظر پزشکان جسمی نبوده و علت عصبی دارد)
الف) درد در نقاط مختلف بدن
ب) سردرد
ج) حالت تهوع، احساس حال به هم خوردن
د) ناراحتی چشمی (اگر با عینک برطرف نمی­شود)

(توضیح دهید: __________________________________________)

ه) جوش یا دیگر مشکلات پوستی
و) دل درد یا دل پیچه
ز) استفراغ یا بالا آوردن
ح) سایر ناراحتی ها

(قید گردد: ____________________________________________)

۵۷ بی دلیل با دیگران کت ککاری می کند.
۵۸ با بینی، پوست یا دیگر قسمت های بدنش ور می رود و آن­ها را زخم می کند.

(توضیح دهید: __________________________________________)

۵۹ با آلت تناسلی خود در حضور دیگران ور می رود و بازی می کند.
۶۰ با آلت تناسلی خود زیاد بازی می کند.
۶۱ در درس خواندن ضعیف است.
۶۲ دست و پا چلفتی است.
۶۳ ترجیح می دهد با بچه های بزرگ تر از خودش باشد.
۶۴ ترجیح می دهد با بچه های کوچک تر از خود باشد.
۶۵ از صحبت کردن با افراد غریبه خودداری می کند.
۶۶ خودش را مجبور به بعضی اعمال می بیند (اعمال وسواسی).

(توضیح دهید: __________________________________________)

۶۷ از منزل فرار می کند.
۶۸ زیاد جیغ می کشد.
۶۹ مرموز و تودار است، مطالب را توی خودش نگه می دارد.
۷۰ چیزهایی را می بیند که وجود خارجی ندارند (دیگران قادر به دیدن آنها نیستند).

(توضیح دهید: __________________________________________)

۷۱ کمرو و خجالتی است.
۷۲ آتش افروزی می کند.
۷۳ مشکلات جنسی دارد.

(توضیح دهید: __________________________________________)

۷۴ خودنمایی یا دلقک بازی می کند.
۷۵ بیش از حد ترسوست طوری که زهر ترک می­شود.
۷۶ کمتر از بچه های دیگر می­خوابد.
۷۷ در طول روز و یا شب بیشتر از دیگر بچه ها می خوابد.

(توضیح دهید: __________________________________________)

۷۸ بی­توجه است یا به راحتی حواسش پرت می­شود.
۷۹ در صحبت کردن و در بیان کلمات مشکل دارد (مثلاً لکنت زبان دارد).

(توضیح دهید: __________________________________________)

۸۰ بدون هدف به جایی خیره می شود.
۸۱ در منزل بدون اجازه وسایل را برمی دارد (دزدی می کند).
۸۲ خارج از منزل بدون اجازه وسایل را برمی دارد (دزدی می کند).
۸۳ چیزهایی را که احتیاج ندارد جمع می کند.

(توضیح دهید: __________________________________________)

۸۴ رفتارهای عجیب و غریب دارد.

(توضیح دهید: __________________________________________)

۸۵ ایده­های عجیب و غریب دارد.

(توضیح دهید: __________________________________________)

۸۶ کله شق و یک دنده، عبوس و زودرنج است.
۸۷ در خلق و یا احساساتش تغییرات ناگهانی دارد.
۸۸ زیاد قهر می کند و اخمو است.
۸۹ بدگمان و شکاک است.
۹۰ فحش می دهد یا در صحبت هایش، کلمات زشت و وقیحانه به کار می برد.
۹۱ می گوید از زندگی سیر شده است و حرف های مأیوس کننده می زند.
۹۲ در خواب راه می رود یا صحبت می کند.

(توضیح دهید: __________________________________________)

۹۳ زیاد صحبت می کند.
۹۴ دیگری را مسخره و اذیت می کند.
۹۵ بدخلق یا تند مزاج است.
۹۶ راجع به مسائل جنسی زیاد فکر می کند.
۹۷ مردم را تهدید می کند.
۹۸ انگشت شست خود را می مکد.
۹۹ سیگار می­کشد، یا توتون و تنباکو را می­جود یا بو می­کشد.
۱۰۰ در خواب رفتن مشکل دارد.

(توضیح دهید: __________________________________________)

۱۰۱ از مدرسه گریزان است و فرار می کند.
۱۰۲ کم فعالیت و کم انرژی است.
۱۰۳ غمگین، ناراحت و دل گرفته (افسرده) است.
۱۰۴ بیش از حد پر سر و صدا است.
۱۰۵ برای مقاصد غیردارویی مواد مخدر مصرف می کند (به غیر از الکل و تنباکو).

(توضیح دهید: __________________________________________)

۱۰۶ از نظر اجتماعی ناهنجار است و دست به تخریب اموال عمومی می­زند.
۱۰۷ در روز شلوارش را خیس می کند.
۱۰۸ شب ادراری دارد.
۱۰۹ ناله می کند.
۱۱۰ اگر کودک یا نوجوان پسر است «آرزو می­کند دختر باشد»

اگر کودک یا نوجوان دختر است «آرزو می­کند پسر باشد»

۱۱۱ با دیگران ارتباط برقرار نمی کند و گوشه گیر است.
۱۱۲ نگران است.
۱۱۳ چنانچه کودک یا نوجوان مشکلات دیگری دارد که در فهرست بالا نیامده آنها را بنویسید.

۱-     __________________________________________

۲-     __________________________________________

۳-     __________________________________________

 

معرفی سیاهه رفتاری کودک آخنباخ

سیاهه رفتاری کودک آخنباخ از مجموعه فرم­های موازی آخنباخ ASEBA بوده و مشکلات کودکان و نوجوانان را در ۸ عامل اضطراب/ افسردگی، انزوا/ افسردگی، شکایت­های جسمانی، مشکلات اجتماعی، مشکلات تفکر، مشکلات توجه، نادیده گرفتن قواعد و رفتار پرخاشگرانه ارزیابی می­کند. دو عامل نادیده گرفتن قواعد و رفتار پرخاشگرانه عامل مرتبه دوم مشکلات برون سازی شده را تشکیل می­دهند.

سیاهه رفتاری کودک آخنباخ مشکلات عاطفی- رفتاری و همچنین توانمندی­ها و شایستگی­های تحصیلی و اجتماعی کودکان ۱۸-۶ سال را از دیدگاه والدین مورد سنجش قرار می­دهد و نوعاً در ۲۰ الی ۲۵ دقیقه تکمیل می­شود (مینائی، ۱۳۸۴).

شیوه نمره گذاری سیاهه رفتاری کودک آخنباخ

پاسخ به سوالات سیاهه رفتاری کودک آخنباخ به صورت لیکرت ۳ گزینه­ای از ۰ تا ۲ می­باشد. بدین ترتیب که نمره “۰” به مواردی تعلق می­گیرد که هرگز در رفتار کودک وجود ندارد؛ نمره “۱” به حالات و رفتارهایی داده    می­شود که گاهی اوقات در کودک مشاهده می­شود و نمره “۲” نیز به مواردی داده می­شود که بیشتر مواقع یا همیشه در رفتار کودک وجود دارد.

این فرم، ۸ مشکل یا سندرم عاطفی- رفتاری را اندازه­ می­گیرد که عبارت است از:

  • اضطراب/ افسردگی (AD) (شامل مواد ۱۲، ۱۴، ۲۹، ۳۰، ۳۱، ۳۲، ۳۳، ۳۵، ۴۵، ۵۰، ۵۲، ۷۱، ۹۱ و ۱۱۲)؛
  • گوشه­گیری/ افسردگی (WD) (شامل مواد ۵، ۴۲، ۶۵، ۶۹، ۷۵، ۱۰۲، ۱۰۳و ۱۱۱)؛
  • شکایات جسمانی (SC) (شامل مواد ۴۷، ۴۹، ۵۱، ۵۴، a56، b56، c56، d56، e56، f56، g56 و در صورت امکان h56)؛
  • مشکلات اجتماعی (SP) (شامل مواد ۱۱، ۱۲، ۲۵، ۲۷، ۳۴، ۳۶، ۳۸، ۴۸، ۶۲، ۶۴ و ۷۹)؛
  • مشکلات تفکر (TP) (شامل مواد ۹، ۱۸، ۴۰، ۴۶، ۵۸، ۵۹، ۶۰، ۶۶، ۷۰، ۷۶، ۸۰، ۸۳، ۸۴، ۸۵، ۹۲ و ۱۰۰)؛
  • مشکلات توجه (مربوط به اختلال نارسایی توجه/بیش­فعالی) (AP) (شامل مواد ۱، ۴، ۸، ۱۰، ۱۳، ۱۷، ۴۱، ۶۱، ۷۸، و ۸۰)،
  • رفتار قانون شکنی (RB) (شامل مواد ۲، ۲۶، ۲۸، ۳۹، ۴۳، ۶۳، ۶۷، ۷۲، ۷۳، ۸۱، ۸۲، ۹۰، ۹۶، ۹۹، ۱۰۱، ۱۰۵ و ۱۰۶)؛
  • رفتار پرخاشگری (AG) (شامل مواد ۳، ۱۶، ۱۹، ۲۰، ۲۱، ۲۲، ۲۳، ۲۷، ۳۷، ۵۷، ۶۸، ۸۶، ۸۷، ۸۸، ۸۹، ۹۴، ۹۵، ۹۷ و ۱۰۴).

علاوه بر شیوه بالا CBCL (سیاهه رفتاری کودک آخنباخ) سه نمره پهن­باند[۱] شامل ۱- مشکلات رفتاری درونی­سازی شده[۲]، ۲- مشکلات برونی­سازی شده[۳] و ۳- مشکلات کلی[۴] نیز دارد.

  • مقیاس مشکلات رفتاری درونی­سازی شده شامل گویه­های خرده­مقیاس­های گوشه­گیری/ افسردگی (WD)، شکایات جسمانی (SC) و مقیاس اضطراب/ افسردگی (AD) می­باشد.
  • مقیاس مشکلات رفتاری برونی­سازی شده شامل گویه­های خرده­مقیاس­های رفتار قانون شکنی (RB) و رفتار پرخاشگری (AG) می­باشد.
  • مقیاس مشکلات کلی شامل همه­ی گویه­ها به جز گویه­های ۲ و ۴ (آلرژی و آسم) می­باشد.

در مورد تفسیر نمرات آزمون چنانکه آخنباخ (۱۹۹۱) اذعان می­دارد در مقیاس­های مشکلات رفتاری درونی­سازی شده و برونی­سازی شده و مشکلات کلی اگر نمره­ی T (T score) فرد کمتر از ۶۰ باشد در محدوده­ی نرمال یا غیربالینی و اگر نمره­ی T بین ۶۳-۶۰ باشد در محدوده­ی مرزی-بالینی و اگر نمره­ی T بزگتر از ۶۳ باشد در محدوده­ی بالینی قرار دارد.

همچنین در مقیاس­های ۸ مشکل یا سندرم عاطفی- رفتاری اگر نمره­ی T (T score) فرد کمتر از ۶۵ باشد در محدوده­ی نرمال یا غیربالینی و اگر نمره­ی T بین ۶۹-۶۵ باشد در محدوده­ی مرزی-بالینی و اگر نمره­ی T بزگتر از ۶۹ باشد در محدوده­ی بالینی قرار دارد. (طریقه محاسبه نمره­ی T در ذیل ارائه شده است)

سیاهه­ رفتاری کودکان (CBCL) ابزاری است که توسط یکی از والدین یا فرد دیگری که با شایستگی­ها و مشکلات رفتاری کودک به خوبی آشناست تکمیل می­گردد. این ابزار را هم می­توان به صورت خودگزارشی و هم به صورت مصاحبه اجرا کرد. همچنین CBCL را می­توان به منظور     اندازه­گیری تغییرات رفتاری کودک در زمان یا به دنبال درمان مورد استفاده قرار داد.

بررسی روایی و پایایی سیاهه رفتاری کودک آخنباخ

ضرایب کلی اعتبار فرم­های CBCL (سیاهه رفتاری کودک آخنباخ) با استفاده از آلفای کرانباخ ۹۷/۰ و با استفاده از اعتبار بازآزمایی ۹۴/۰ گزارش شده است. روایی محتوایی (انتخاب منطق سؤالات و استفاده از تحلیل کلاس یک سؤالات)، روایی ملاکی (با استفاده از مصاحبۀ روان پزشکی با کودک و نیز همبستگی با مقیاس CSI-4) و روایی سازه (روابط درونی مقیاس­ها و تمایزگذاری گروهی) این فرم­ها مطلوب گزارش شده است (آخنباخ و رسکورلا، ۲۰۰۷).

سیاهه رفتاری کودک آخنباخ برای اولین بار در ایران توسط تهرانی دوست و همکاران (۱۳۸۱) ترجمه و هنجاریابی شده است. در پژوهش مینایی (۱۳۸۵) دامنه ضرایب همسانی درونی مقیاس­ها با استفاده از فرمول آلفای کرونباخ از ۶۳/۰ تا ۹۵/۰ گزارش شده است. ثبات زمانی مقیاس­ها با استفاده از روش آزمون- بازآزمون با یک فاصله زمانی ۸-۵ هفته بررسی شده که دامنه ضرایب ثبات زمانی از ۳۲/۰ تا ۶۷/۰ به دست آمده است. همچنین توافق بین پاسخ­دهندگان نیز مورد بررسی قرارگرفته است که دامنه این ضرایب از ۰۹/۰ تا ۶۷/۰ نوسان داشته است. به طور کلی در تحقیق مینایی (۱۳۸۵) این نتیجه حاصل شده است که این پرسشنامه از اعتبار و روایی مطلوب و بالایی برخوردار است و با اطمینان می­توان از آن برای سنجش اختلالات عاطفی- رفتاری کودکان و نوجوانان ۱۸-۶ ساله استفاده کرد. یزدخواستی و عریضی (۱۳۹۰) ضریب اعتبار آلفای کرونباخ را برای این پرسشنامه در سه فرم والدین، معلم و کودک به ترتیب ۹۰/۰، ۹۳/۰ و ۸۲/۰ به دست آوردند و در مورد اعتبار سازه همبستگی خرده­مقیاس­های بخش مشکلات رفتاری- هیجانی با نمره کلی این بخش در سه نسخه والدین، معلم و کودک به ترتیب ۸۸/۰-۶۲/۰، ۹۱/۰-۴۴/۰ و ۸۵/۰-۵۱/۰ و همبستگی خرده­مقیاس­های بخش مهارت­ها با نمره کلی این بخش در سه نسخه والدین، معلم و کودک به ترتیب ۸۲/۰-۲۴/۰، ۹۳/۰-۷۷/۰ و ۸۷/۰-۶۴/۰ گزارش کرده­اند.

منابع سیاهه رفتاری کودک آخنباخ

  • Achenbach TM. (1991). Manual for the Child Behavior Checklist/ 4-18 and 1991 Profile. Burlington, VT: University of Vermont Department of Psychiatry.
  • Doyle SR, McCarty CA. (2001). Child Behavior Checklist (Grade 7, Year 8 Update) (Technical Report) [On-line]. Available: http://www.fasttrackproject.org/.

محاسبه نمره T

برای محاسبه نمره T ابتدا طریقه محاسبه نمره Z  متعاقب آن نمره T را متذکر می شویم

نمره  Z: آن دسته از نمرات معیار که دارای توزیعی با میانگین صفر و انحراف معیار واحد (۱) هستند به نمرات Z (نمرات زی) شهرت دارند.

برای تبدیل نمرات خام به نمرات z از فرمول زیر استفاده می­شود:

نمره z معادل نمره خام X برابر با اختلاف نمره خام فرد با نمره میانگین تقسیم بر انحراف استاندارد.

نمره T

برای به دست آوردن نمره T کافی است نمره Z را در ۱۰ ضرب کرده و حاصل را با ۵۰ جمع کرد.

[۱] – broad-band scores

[۲] – internalizing behavior disorder

[۳] – externalizing behavior disorder

[۴] – Total Problems

bookh ببینید bookh

شما ممکن است این را هم بپسندید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *