فیلم درمانی و شتاب بخشیدن به درمان با سود جستن از سینما

فیلم درمانی را در روان راهنما مطالعه نمایید

«جان هسلی» روانشناسی بود که پس از ۱۲ جلسه روان درمانی برای بیمارش (بت) پیشرفت چندانی نداشت. سال ها از بدرفتاری های پدر «بت» در دوران کودکی او سپری می شد و «بت» تنها می توانست رنج و دشواری آن دوران را به یاد آورد و اشک بریزد. شوهر «بت» در پدید آوردن انگیزه برای مراجعه به روان درمانگر نقش مهمی داشت چون نگران بود که نکند «بت» هم با فرزندان شان بدرفتاری کند. «هسلی» از «بت» درخواست کرد فیلمی را که درباره دوران کودکی دردناک بازیگر نقش نخست فیلم بود، ببیند. او ماجرای فیلم را به دقت برای «بت» شرح داد و به او گوشزد کرد که درباره شخصیت نخست فیلم چه احساسی داشته است. او به «بت» اطمینان داد که او هر گاه بخواهد می تواند پس از تماشای فیلم به او تلفن بزند.

«بت» از آنجا که هنگام تماشای بخش های کوتاهی از این فیلم ناراحت شده بود، از همسرش خواست حین دیدن فیلم کنار او باشد. احساسات «بت» هنگام تماشای فیلم برانگیخته و اشک های او بر گونه هایش جاری شد. آن گاه «بت» در جلسه سیزدهم روان درمانی اش یک پیشرفت چشمگیر نسبت به ۱۲ جلسه پیش نشان داد و مو به موی بدرفتاری های پدر با خود را توضیح داد.

در دهه ۱۹۳۰ دکتر «ویلیام سی منینگر» به بیماران دچار اختلالات روانپزشکی سفارش می کرد برخی داستان ها را به تناسب بیماری شان بخوانند. از آن هنگام مکتب هایی با عناوین «کتاب درمانی»، «قصه درمانی» و «شعردرمانی» پدید آمدند و روان درمانگران برای دهه ها از آنها (به عنوان درمان هایی کمکی و سودمند) یاری گرفتند.

مطلب مرتبط با فیلم درمانی : دانلود فیلم ذهن زیبا فیلمی درباره بیماری اسکیزوفرنی

با فراگیر شدن تماشای فیلم، برخی روان درمانگران بدین اندیشه افتادند که در کنار روان درمانی های بنیادین کلاسیک (و دارودرمانی های معمول) از ابزار و رسانه سینما (که در دسترس تر و پرکشش تر از کتاب است) به عنوان درمانی کمکی و شتاب دهنده روند درمان اصلی بهره گیرند.

فیلم ها دنیای مراجعان را به شخصیت ها و طرح داستان فیلم پیوند می دهند. در واقع فیلم ها یک رشته الگوهای احساسی، اندیشه یی و رفتاری را برای بیماران به نمایش می گذارند تا آنها با این الگوها همذات پنداری کرده یا از آنها الهام گیرند و به برطرف شدن مشکلات امیدوار شوند. فیلم هایی همچون «دفترچه سیاه»، «پیانیست»، «زندگی زیباست»، «فهرست شیندلر»، «بر باد رفته»، «اشک ها و لبخندها» و مانند آن از این توان برخوردارند که درست همانند کتاب «انسان در جست وجوی معنا»ی دکتر «ویکتور فرانکل» به مراجعان درمانده و بی امید روان درمانگران قوت قلب و روحیه دهند که آنها تیره روزترین و نگون بخت ترین آفریده های پروردگار در گیتی نبوده و نخواهند بود و بسیاری درد و رنج های سنگین تر و طاقت فرساتر از آنان داشته اند، اما با اراده و پشتکار کامیاب شده اند تا بر این مشکلات به نظر بی پایان چیره شوند.

درمانگر می تواند بیمار را تشویق کند تا همانند شخصیت فیلم با مشکلات رنج آور زندگی به چالش و رویارویی بپردازد و جرات و جسارت چیره شدن بر آنها در واپسین گام را همواره به یاد داشته باشد

پیش از شناساندن شماری از فیلم ها و جنبه های سودمند و گاه بی همتای آنها در امر مشاوره و روان درمانی فردی و گروهی، جای آن دارد بار دیگر (امروز و هفته آینده) به گونه یی گزیده وار، کاربردهای گوناگون مکتب « فیلم درمانی (فیلم درمانی) » در شتاب بخشیدن به روند مشاوره و فرآیند روان درمانی را مرور کنیم.

مطلب مرتبط با فیلم درمانی : دانلود فیلم اتللو (دوبله فارسی) با موضوع هذیان خیانت در عشق

۱- فیلم ها یک رشته الگوهای احساسی، اندیشه یی و رفتاری را برای بیماران به نمایش می گذارند تا آنها با این الگوها همذات پنداری کرده یا از آنها الهام گیرند و به برطرف شدن مشکلات امیدوار شوند. فیلم ها برای بیماران و مراجعان شهامت و جسارت پدید آوردن دگرگونی های بنیادین در زندگی شان را به ارمغان می آورند.

۲- فیلم ها می توانند به افرادی که نسبت به وجود، چیستی و چگونگی مشکل روانی – هیجانی و رفتاری شان «بینش» ندارند، در دستیابی به بینش و نگرش لازم برای آغاز و ادامه درمان یاری فراوان رسانند. بیشترین سودی که در روان درمانی و زوج درمانی می توان از فیلم های سینمایی یا سریال های تلویزیونی جست، همانا یاری رساندن فراوان بیماران و مراجعان در «رسیدن به بینش» لازم و کافی است: امری که برای پدید آوردن انگیزه و اراده آغاز و قاطعیت ادامه درمان اهمیت چشمگیر دارد.

۳- شباهت های بسیاری بین تماشای فیلم و فرآیند روانکاوی می توان یافت. شاید مهم ترین شباهت رویاپردازی آزادانه ذهن آدمی هنگام تماشای فیلم باشد. آنچه در تماشای فیلم رخ می دهد رها شدن ناخودآگاه ذهن و روان از زنجیرهای واقعیت و پرواز آزادانه در همانندسازی و همذات پنداری با برخی از شخصیت های فیلم است. تماشای فیلم ها به خوبی می تواند همه مفاهیم روانشناختی را مورد ارزیابی و بازبینی قرار دهد.

فیلم درمانی یا سینما درمانی

۴- یک دستاورد بسیار سودمند و مهم فیلم درمانی، «انگ (استیگما)زدایی و برچسب برداری» از اختلالات (بیماری های) روانی و پدید آوردن «فرهنگ پذیرش و پشتیبانی از بیمار روانی» است. تماشای برخی فیلم ها همچون «سوته دلان»، «ذهن زیبا»، «هوانورد»، «به همان خوبی که رخ می دهد» و… می تواند مردمان را به این باور برساند که اختلالات (بیماری های) روانی همانند و همگون بیماری های پیکری هستند. این گونه فیلم ها نشان می دهند «بهنجاری (نرمالیتی) مفهومی شگفت انگیز و چالش پذیر و کشمکش پذیر است». در واقع با تماشای این فیلم ها درمی یابیم که «همه ما مردمان گیتی، هر یک به گونه خود، از یکسری دیوانگی های اندکی برخورداریم. دلنگرانی و اضطراب چیزی نیست که ما بتوانیم آن را به طور کامل در خودمان خفه و نابود کنیم، بلکه بهتر است به این نکته بیندیشیم که چگونه با وجود آن خوب زندگی کنیم و سرفراز و کامیاب باشیم». همه فیلم های کمدی که واقع بینانه به این دیوانگی های جمعی ما آدمیان می نگرند و صرفا اختلالات یک آدم نگونبخت را زیر ذره بین نمی گذارند، می توانند در به چالش کشیدن مفهوم بهنجار (نرمال) سودمند واقع شده و مفهوم هنجاری (نرمیتیو) را جایگزین آن سازند. به این گونه بیماران دچار اختلالات روانپزشکی از انگ (استیگما) پاسداری شده و توانایی کنار آمدن با اختلال خود در زندگی روزمره را به دست می آورند.

۵- از فیلم ها به خوبی می توان با پدید آوردن پشتوانه هیجانی – احساسی، برای بازسازی خانواده ها پس از رخدادهای ناگوار و دردناک سود برد. با سود جستن از فیلم درمانی می توان نقش ها و برهم کنش های پدر و فرزند را مورد ارزیابی قرار داد و بحث و گفت وگو را برای فرزندان و والدین آسان تر کرد.

۶- از فیلم ها برای آموزش مفاهیم پیچیده همچون چیستی، روند و درونمایه اختلالات روانی – رفتاری و سودمندی دارودرمانی و روان درمانی های گوناگون و نیز درمان های خودیاریگر، نه تنها برای بیماران، که همچنین برای دستیاران روانپزشکی، دانشجویان پزشکی، روانشناسی، مشاوره، روان پرستاری و مددکاری می توان سود جست. از این رو تماشای فیلم هایی که درست و متناسب با مشکلات بیمار و بر پایه مفهوم سازی (کانسپچوالیزیشن) و جمع بندی (فرمولاسیون) آنها برگزیده شده باشند، انگیزه پیگیری دارودرمانی و روان درمانی را در بیماران پدید آورده و آنها را نیرومندتر می سازد. نمایان است روند و درونمایه هیجانی فیلم ها باعث زنده و ملموس شدن مباحث بالینی کلاس ها برای دستیاران و دانشجویان می شود.

۷- در فیلم درمانی درمانگر با هیجانات بیمار سر و کار دارد و می تواند این هیجانات را هنگام تماشا یا پس از دیدن فیلم تحلیل کند. هنگام نمایش فیلم، کنش ها و واکنش هایی در ضمیر ناخودآگاه و نیمه آگاه آدمیان رخ می دهد که باعث بروز احساساتی مانند خشم و شادی و نمایه هایی چون خنده یا گریه می شود. به این ترتیب، برخی احساسات پنهان از ضمیر ناخودآگاه به ضمیر آگاه جریان یافته و تخلیه هیجانی («کاتارسیس») و رهایی انرژی های روانی انباشته شده را فراهم می آورد. این پدیده برای بیمار، آرامش پدید می آورد. «ارسطو» در کتاب «بوطیقا» چنین گفته است: «تراژدی باید رحم و ترس را برانگیزد تا تخلیه هیجانی ممکن شود.»

۸- فیلم های طنزآمیز و کمدی افزون بر تخلیه انرژی روانی، سطح افسردگی بیماران را نیز کاهش می دهند. تماشای فیلم های خنده آور به دلیل کمک به روان شدن جریان خون، برای سلامت قلبی – عروقی آدمی سودمند است. پژوهشگران اشاره داشته اند برآمد به دست آمده از این کار، با یک دوره درمان از طریق مصرف داروهای قلبی و نیز داروهای افسردگی ستیز برابر بوده است. گروه پژوهشگران می گویند خنده در گشاد شدن شریان ها تاثیر دارد، اما پریشانی های روحی و روانی باعث تنگ شدن شریان ها می شوند. خندیدن می تواند توان سامانه ایمنی بدن را افزایش بخشیده و اندازه هورمون های استرس را کاهش دهد. در حالی که گریه و مویه کردن پیام رسان های لئوسین -انکفالین را آزاد می کند که بهبود و تسکین دهنده درد هستند. گریه اندازه پرولاکتین را نیز افزایش می دهد که هورمونی است که طی استرس آزاد می شود و افزایش آن سبب پدید آمدن مشکلات و اختلالات جنسی و زناشویی می شود. پس پیدا و هویداست آدمی تا اندازه ممکن باید از گریه بگریزد و به خنده و خوشی و شادمانی رو آورد.

۹- « سینما درمانی پاپ کورنی » بنا به تعبیر دکتر «برژیت وولز» در کتاب «کتاب عملی سینما درمانی : راهنمای خودیاوری برای سود جستن از فیلم های سینمایی برای بهبود و رشد »، به تماشای یک فیلم، تنها برای رهایی از زیر بار تنش و فشار هیجان ها و اندیشه های خودکار منفی اشاره می کند.

۱۰- فیلم درمانی شیوه یی بسیار سودمند برای به چنگ آوردن موضوعات حساس زندگی پیشین و کنونی مراجعان و راه آسانی برای رفتن سر اصل موضوع و پرداختن به نکات مهم زندگی زناشویی همسران است. آغاز کردن زوج درمانی با بحث درباره مشکلات بنیادین کاراکترهای یک فیلم از رویارو ساختن (کانفرانتیشن) سرراست مراجع بسیار آسان تر و در موارد فراوانی سودمندتر است. برای مردمانی که بینش و آگاهی چندانی به خواست ها، اندیشه ها (افکار) و احساس های خود ندارند، فیلم ها به روند دست یافتن به بینش و خودآگاهی شتاب می بخشند یا دست کم دریچه یی برای نگاه کردن به آنها می گشایند.  منبع فیلم درمانی : دکتر اوحدی/ روزنامه اعتماد

فیلم درمانی

bookh این مجموعه را ببینید bookh

شما ممکن است این را هم بپسندید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *