نوروفیدبک چیست و چه کاربردها و چه عوارضی دارد ؟

نوروفیدبک : ترجمــه لفظ به لفـــظ نوروفیدبـــــک (Neurofeedback) می‌شود «بازخورد عصبی». نوروفیدبک روشی است که در آن فعالیت‌های مغزی شما را  به شما نشان می‌دهند و از شما می‌خواهند که با تمرکز بر ذهن خوداین فعالیت‌ها را اصلاح کنید تا مشکلاتتان رفع شود. نوروفیدبک فرزند خلف بیوفیدبک (بازخورد زیستی) است؛ روش ساده‌ای که در آن میزان فعالیت‌های بدنی مشکل‌دار بدنتان (مثل میزان تعریق، حرارت بدن یا حرارت بدن) را عینا به شما نشان می‌دادند و شما از این طریق متوجه می‌شدید که مثلا وقتی مضطرب هستید تعریق بدنتان بالاست و وقتی آرام می‌شوید این تعریق‌ها پایین می‌آیند. بعد از چند وقت که از بیوفیدبک می‌گذرد ذهنتان حتی بدون دستگاه‌های بیوفیدبک خودش یاد می‌گیرد که چطور باید اضطراب را کنار بگذارد. نوروفیدبک به جای آن فعالیت‌های ساده بدنی EEG (اکترو ‌آنسفالوگرافی) شما را به شما نشان می‌دهد؛ EEG در واقع ثبت امواج مغزی شماست. چیزی که حتما حاصلش را در نوارمغز‌های مشهور دیده‌اید.

نوروفیدبک چیست

نوروفیدبک چیست؟

* نوروفیدبک، یک تکنولوژی درمانی جدید و بسیار موثر است. این درمان ابتدا در آمریکا مورد استفاده قرار گرفت و با مشخص شدن تاثیرات مثبت آن، به اروپا و سایر نقاط جهان گسترش یافت. اثرات درمانی بسیار خوب و ماندگار، نبود عوارض جانبی منفی و طول کوتاه دوره درمان نسبت به درمان¬های دیگر، باعث شد که سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) نیز این درمان را مورد تایید قرار دهد.

*نوروفیدبک نوعی بیوفیدبک است ، که بازخورد عصبی نیز به آن گفته می شود.

این وسیله جزو پیشرفته ترین وسائل پزشکی نوین است که بخش زیادی از این تکنولوژی مدیون تلاشهای ناسا (سازمان فضایی آمریکا)در سالهای اخیر است.

*نوروفیدبک، برای مغز انسان مانند یک آینه عمل می کند. ما هر روز با نگاه کردن به آینه متوجه نقائص و اشکالات موجود در ظاهر خودمان می شویم. نوروفیدبک دقیقا برای امواغ مغزی و عملکردهای فیزیولوژیک مغز ما به عنوان یک آینه ی پیشرفته عمل می کند. نوروفیدبک با استفاده از ابزارهای الکترونیک پیشرفته و کامپیوتر به ما کمک می کند تا از آن چه در مغز ما در حال رخ دادن است آگاه شویم.

نحوه درمان در نوروفیدبک :

* در درمان نوروفیدبک از امواج مغزی و بازخورد آن به بیمار برای درمان بیماری وی استفاده می شود. بسته به نوع و شدت بیماری، الکترودهایی به مناطق مختلف سر و گوش ها وصل می شود. این الکترودها امواج مغزی آن ناحیه از مغز را دریافت و به رایانه ارسال می کنند. رایانه نیز این امواج را پردازش می کند و به صورت شکل هایی خاص از امواج و تصاویر به درمانگر و خود بیمار نشان می دهد. درمانگر بر اساس این موج ها، شیوه ویژه درمانی خاص آن بیمار را تنظیم می کند (هر شیوه خاص، یک پروتکل درمانی خوانده می شود). بیمار در مقابل نمایشگر رایانه می نشیند و با مشاهده الگوی امواج خود، سعی می کند که با فکر خود آن ها را به حالت بهینه و مناسب بازگرداند. با تکرار این روش در جلسات متعدد، مغز بیمار به تدریج به حالت ایده آل و مناسب می رسد و در واقع یاد می گیرد که در حالت مناسب باقی بماند و حالت موجی که باعث بروز علائم بیماری می شود را نداشته باشد. بدین ترتیب علائم بیماری ازبین می¬رود و بیمار به حالت معمول و سالم خود می رسد.

در این روش شما در مقابل یک مانیتور می نشینید و الکترودی که روی سر شما قرار دارد امواج مغزی شما را دریافت و به کامپیوتر هدایت می کند .حالا شما با دیدن امواج مغزی خود روی صفحه مانیتور می توانید به تنظیم و کنترل آنها بپردازید و در تمام این مراحل درمانگر در کنار شما نشسته و به شما یاد می دهد که چگونه می توانید این کار را انجام دهید.

درواقع نوروفیدبک شما را قادر به دیدن دنیای درون مغزتان می کند ، به عنوان مثال در صفحه مانیتور شما یک شکل شبیه سازی شده امواج مغزی را به شکل یک بازی می بینید و با نگاه کردن به صفحه مانیتور و بدون استفاده از دست شروع به بازی می کنید. دستگاه الگوهای امواج مغزی شما را پردازش می کند و در صورتیکه این الگوها مناسب باشد شما در بازی به جلو خواهید رفت و در غیر اینصورت شکست می خورید ،به این ترتیب شما یادمیگیرید که مثلا در شرایط اضطراب چگونه می توانید مغز خود را طوری تنظیم کنید که آرامش جایگزین اضطراب شود.

سنسورهایی که به مغز شما وصل می‌شوند وظیفه‌شان این است که EEG شما را به دستگاه نوروفیدبک مخابره کنند. EEG کارکرد لحظه‌ای مغز را نشان می‌دهد. این کارکرد‌ها در EEG به وسیله امواج مغزی نشان داده می‌شوند. لازم نیست که شما طبقه‌بندی این امواج را بدانید، کافی است بدانید که هر کدام از این امواج، یا طبیعی هستند یا ناکارامد. دستگاه نوروفیدبک اگر بخواهد این امواج را عینا به شما نشان دهد شما حتما باید متخصص مهندسی پزشکی یا نورولوژی باشید تا از آن سر در بیاورید. برای همین دستگاه این امواج را به نمودار‌های ساده یا تصاویر فانتزی از مغز تبدیل می‌کند.

متخصص به شما توضیح می‌دهد که مغز شما در حالت بهینه چه رنگی است یا کدام نمودار باید افزایش یا کاهش بیابد. از این به بعد دیگر خود شما هستید که باید کار را پیش ببرید. البته اگر مشکلتان اضطراب باشد درمانگر قبلش به شما آموزش می‌دهد که چگونه بدنتان را ریلکس و نمودارها را جابه‌جا کنید. در جالب‌ترین حالت شما حتی نمودار‌ها و تصویرهای فانتزی مغز را نمی‌بینید. فقط در مقابل یک بازی ساده کامپیوتری قرار می‌گیرید که تنها زمانی پیش می‌رود که ذهن شما در حالت بهینه باشد؛ مثلا امواج مغزی نوع آلفای شما کاهش یابد. شما باید ذهنتان را کنترل کنید تا هم بازی را ببرید و هم از شر مشکلتان راحت شوید. همه این فرایندها در واقع یک جوری شرطی شدن است. وقتی که شما در ازای کنترل مغز، پاداش (برنده شدن در بازی یا تغییر نمودارها) دریافت می‌کنید ذهن شما به تدریج یاد می‌گیرد که حتی در غیاب این پاداش‌ها، بهینه عمل کند.

نوروفیدبک چیست

موارد کاربرد نوروفیدبک :

بیش‌فعالی/کمبود توجه ((ADHD

اضطراب (Anxiety)

ناتوانی یادگیری ((Learning Disability

اختلالات خواب

دردهای مزمن و سردردهای میگرنی

سوءمصرف مواد

افسردگی

بعضی انواع آسیب و سکته مغزی

سندرم درد و خستگی مزمن

افزایش قدرت تمرکز و توانایی های ذهنی در افراد سالم

بیش‌فعالی/کمبود توجه ((ADHD

این اختلال در کودکی آغاز می شود و با علائمی مانند بی قراری، بی توجهی، تکانشی بودن، عدم تمرکز در درس یا تکالیف، حواس پرتی و فعالیت زیاد و شلوغی همراه است. این اختلال می تواند باعث افت عملکرد تحصیلی و نمرات بد در مدرسه، رابطه بد کودک با اطرافیان و دوستان، عصبانیت کودک و ناتوانی وی در انجام تکالیف و وظایفش شود. درمان سنتی بیش فعالی استفاده از داروهای محرک (مانند ریتالین) می باشد. این داروها تا وقتی که مصرف می شوند موثرند اما با قطع مصرف ممکن است بیماری عود کند. بعلاوه استفاده صرف و طولانی مدت از این داروها ممکن است عوارض جانبی بر کودکان داشته باشد که می توان به سردرد، تهوع، بی خوابی و از همه مهمتر ایجاد وقفه در رشد کودک اشاره کرد. درمان نوروفیدبک هیچ یک از عوارض ذکر شده را ایجاد نمی کند بلکه با عوارض مثبتی همچون بهبود خلق کودک و کاهش پرخاشگری همراه است. بعلاوه تاثیر درمان نوروفیدبک طولانی است و حتی پس از اتمام درمان نیز ماندگار می باشد.

اضطراب (Anxiety)

اضطراب یک حالت نگرانی و تشویش ذهنی است که با علائم بدنی (مانند تعریق، ضربان قلب)، علائم فکری و شناختی (مانند خطر ) و علائم رفتاری (مانند فرار از موقعیت) همراه است. اضطراب در حالتهای شدید و مزمن خود می تواند بسیار ناتوان کننده و آزاردهنده باشد. بعلاوه اضطراب در صورت عدم درمان می تواند به بیماری های دیگری همچون افسردگی، اختلالات حافظه و بیماری های جسمی (مانند بیماری قلبی، گوارشی، سردردهای تنشی) منجر شود. در حال حاضر درمان های دارویی و رفتاری بسیاری برای اضطراب ابداع شده اند که با نتایج خوبی همراه بوده اند. درمان نوروفیدبک، علاوه بر اثرات درمانی بیشتر و سریعتر، عوارض کمتری نیز ایجاد می کند. بعلاوه این درمان حتی بر موارد بسیار شدید یا مزمن بیماری های اضطرابی که با روش های دیگر درمان نشده اند، نیز موثر می¬باشد.

 

ناتوانی یادگیری ((Learning Disability

اختلالات یادگیری به ناتوانی های کودک یا نوجوان در مهارت های خواندن، نوشتن، تکلم، ریاضیات و استدلال اطلاق می شود. کودک در یک یا چند مورد از این موارد، مهارت بسیار کمتری از همسالان خود دارد. کودکان مبتلا به اختلال یادگیری ممکن است از طرف همسالان، معلمان و والدین خود سرزنش یا مسخره شوند. بعلاوه این کودکان در زمینه اختلال خود نمرات بسیار کمی در مدرسه می گیرند و اعتماد به نفس و روحیه آنان نیز به شدت آسیب می بیند. این کودکان ممکن است با مشکلات رفتاری ناشی از اختلال خود نیز دست به گریبان باشند. درمان های فعلی مبتنی بر آموزش هستند و بسیار طولانی می باشند. بعلاوه نتیجه درمان ها نیز متوسط می باشند. درمان نوروفیدبک در مدت زمان کوتاهتری (۱۰ هفته)، بهبودی بسیار بیشتر و ماندگارتری در اختلال یادگیری و مشکلات رفتاری کودکان ایجاد می کند.

میگرن و سردردهای تنشی

میگرن یک سردرد گاه به گاه و همراه با حالت تهوع و استفراغ است و از ۴ تا ۷۲ ساعت طول می کشد. درد به طور معمول در یک طرف سر و از پیشانی یا گیجگاه شروع شده و به اطراف انتشار می یابد. سردرد میگرنی بسیار شدید و ناتوان کننده می باشد. داروهای مورد استفاده در درمان میگرن، آن را کنترل می کنند اما به خوبی درمان نمی کنند و بیمار مجبور به استفاده دائمی از این داروهاست. میگرن یکی از بیماری هایی است که به درمان نوروفیدبک به خوبی پاسخ می دهد چرا که پروتکل های درمانی بسیار موثری برای آن ایجاد شده است. بیشتر بیماران به خصوص آن ها که سالیان طولانی از آن رنج برده اند، از تاثیر نوروفیدبک و میزان بهبودی خود شگفت زده می شوند. به همین ترتیب سردردهای تنشی و اضطرابی نیز به خوبی به درمان نوروفیدبک پاسخ می دهند.

اختلالات حافظه و عدم تمرکز

اختلالات حافظه و عدم تمرکز در موقعیت های مختلف و اشکال متنوعی بروز می کنند. این اختلالات ممکن است ناشی از اضطراب و استرس در شرایط سخت (مثلا کنکور) یا مشکلات مغزی مانند آلزایمر باشد. اختلالات حافظه و عدم تمرکز ناشی از استرس و اضطراب با استفاده از نوروفیدبک به طور موثر و برگشت ناپذیر درمان می شوند. این درمان حتی در افراد عادی نیز باعث افزایش عملکرد و بازدهی آن ها در کنکور، سخنرانی یا فعالیت های اضطراب زا یا نیازمند تمرکز بسیار می شود. در بیماری هایی مانند آلزایمر، ام اس و … نیز درمان نوروفیدبک می تواند سیر پیشرفت بیماری را تا چند سال به تاخیر بیندازد و در صورت همراه شدن با دارودرمانی، با تقویت تاثیر دارو بهبودی بیشتری را نصیب بیمار نماید.

درمان نوروفیدبک را می توان هم به تنهایی و هم در کنار سایر درمان ها مانند دارودرمانی به کار برد.

نوروفیدبک اثرات درمان دارویی را بالا می برد و در واقع آن را به شدت تقویت می کند. ترکیب این دو درمان می تواند باعث کاهش دوره درمان، کاهش عوارض جانبی، افزایش رضایت و بهبود سریع تر بیمار گردد.

ساختار جلسات

هر جلسه درمان نوروفیدبک معمولا ۴۰ دقیقه طول می کشد. تعداد جلسات نیز به نوع بیماری، سن بیمار و میزان پیشرفت بیماری بستگی دارد. به طور معمول برای هر بیمار بین ۲۰ تا ۵۰ جلسه کافی است و در این تعداد جلسات بیماری وی درمان می شود. درمان به صورت ۳ جلسه در هفته انجام می گیرد. به طور متوسط دوره درمان نوروفیدبک ۷ تا ۱۵ هفته است.

آیا این روش علمی است؟

روش نوروفیدبک توسط اداره غذا و داروی آمریکا ( معتبرترین سازمان جهانی پزشکی) جهت درمان اضطراب ،استرس ، افسردگی، بیش فعالی کم توجهی، سردرد (میگرن)،دردهای مزمن،اختلالات خواب ، سوء مصرف مواد ، وسواس ،صرع(تشنج) و بازتوانی سکته مغزی مورد تایید قرار گرفته است.

عوارض جانبی

نوروفیدبک عوارض جانبی دارو درمانی را ندارد و اثرات درمانی پایدارتری نیز دارد،فعالیت های کل مغز را کنترل می کند وبهبودی پایدار بیماری را شامل می شود.

bookh این مجموعه را ببینید bookh

شما ممکن است این را هم بپسندید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *