سبکهای فرزندپروری یا روشهای تربیت کودک کدامند؟

سبکهای فرزندپروری

منظور از سبک های فرزندپروری ،استراتژی هایی هستند که والدین برای  پرورش فرزندان خود به کار می برند. برای مطالعه این مطلب با وبسایت روانشناسی روان راهنما همراه باشید.

اساس سبک های فرزند پروری دو محور است :

1- محور محبت
2- محور انظباط و عمل

محور محبت در سبکهای فرزندپروری

پاسخگو بودن والدین به نیازهای فرزند بسیار مهم است،
ارتباطی که با فرزند برقرار می کنند،
اساس بر گرمی، توجه و پذیرش قرار دارد.
در بعضی از خانواده ها، برخورد والدین صمیمانه تر، گرم تر و توجه آنان به فرزندشان بیشتر است

محور انظباط و عمل در سبکهای فرزندپروری

 در بعضی خانواده ها، انتظارات، مسئولیت ها، محدودیت ها و وظایف مشخص و معینی برای فرزندان وجود دارد.
در بعضی خانواده های دیگر، به نظر می رسد فرزند هیچ مسئولیتی برعهده ندارد، برای او محدودیتی وجود ندارد و وظیفه ای نیز برای او مشخص نشده است.

سبک های فرزندپروری

والدین قدرت طلب یا خانواده مستبد :  انتظار، دستور، قانون و توقع زياد،  محبت كم

در خانواده هاي مستبد، قواعد و قانون هاي خانوادگي زياد است ولي محبت و توجه اندك است.
در اين برنامه ريزي ها به خواسته ها، علايق و سليقه هاي فرزندان خود چندان اعتنايي ندارند.
والدين مستبد از فرزندان خود انتظارات زيادي دارند ولي معمولاً دليل و منطق انتظارات خود را بيان نمي كنند.

آنان برای اطاعت، ارزش زیادی قائل اند و آن را یک ارزش مهم در خانواده می دانند.

پیامد خانواده مستبد یا نتیجه رفتار والدین قدرت طلب 

مشکلات رفتاری،
عزت نفس ضعیف،
مهارت های اجتماعی ضعیف و به همین دلیل انزوا و گوشه گیری،
ضعف در هدف گزینی،
ضعف در تصمیم گیری،
اضطراب بالا،
فقدان کنجکاوی،
وابستگی به والدین،
واکنش ضعیف در مقابل ناکامی ها (دردختران تسلیم و در پسران، خصومت بیشتر دیده می شود).

خانواده سهل گير یا والدین آسان گیر-آزاد گذارنده : توجه و محبت زياد، انتظار اندک

انتظار و توقع از فرزندان كم و توجه و محبت زياد است. خانواده هاي آسان گير قواعد و قانون خانوادگي براي فرزندان وجود ندارد.
هر گونه انتظاري يا توقع مسئوليت يا وظيفه اي از فرزندان داشتن يك اشتباه است كه باعث رنج و ناراحتي فرزندان مي شود و به همين دليل، آنان را بيش از اندازه آزاد، بي مسئوليت و بي برنامه مي گذارند.

این مطلب را حتما بخوانید : آموزش قانون و مسولیت پذیری به کودکان

نتیجه رفتاروالدین آسان گیر :کودکان تکانشی-پرخاشگر

تکانشی و ناپخته اند،
دیگران را دست کاری می کنند،
در فهم پیامدهای رفتارهای خود ضعیف اند،
موفقیت های تحصیلی اندکی دارند،
مشکلات رفتاری و پرخاشگری زیادی دارند،
به شدت مستعد مصرف مواد اند.

خانواده هاي غافل: نه انتظار و نه توجه و محبت 

از فرزندان جدا بوده و  كاري به كار آنان ندارند.
آنان براي فرزندان خود، برنامه، انتظار، توقع و مسئوليت خاصي تعيين نكرده اند. همچنین، توجه،  محبت، صميمت و عاطفه خاصي نيز به فرزندان خود نشان نمي دهند.
والدين فقط نيازهاي اوليه فرزندان خود را تامين مي كنند از جمله غذا، پوشاك، تحصيل و … . ولي در ساير موارد عاطفي، رواني و پشتيابي زندگي كاري به فرزندان خود ندارند.
براي اين والدين، قسمت هاي ديگر زندگي شان مثل كار، تفريح، روابط اجتماعي و معاشرت و …  مهم تر از فرزندان است. خانواده غافل، نظارتي بر رفتار فرزندان خود ندارد.

پیامد خانواده غافل

طرد،
ضعف یا فقدان دلبستگی ایمن،
ضعف مهارت های هیجانی، شناختی و اجتماعی،
پرخاشگری،
عدم پیروی و اطاعت از استانداردها،
نافرمانی،
رفتارهای ضداجتماعی،
همراه شدن و پیوستن به گروه ها و باندهای ضداجتماعی.

مشکلات شایع در خانواده غافل

مشكلات خانوادگي،
مشكلات عاطفي بين زن و شوهر،
فوت يكي از والدين يا يكي از اعضاي خانواده،
نبود يكي از والدين در منزل به علت ماموريت، زنداني شدن، شغل و …،
بيماري ها و اختلالات مختلف جسمي و رواني از جمله اعتياد يكي از اعضاي خانواده به خصوص والدين،
طلاق والدين،
مشكلات مالي و اقتصادي،
والديني كه مشاغل یا موقعیت های  مهم و پرمشغله ای دارند.

والدين قاطع  یا والدین با اقتدار : هم توجه و محبت و هم انتظار و توقع

بهترين سبك فرزندپروري، سبك قاطع است.
والدين هم از فرزندان خود انتظاراتي دارند و هم نسبت به آنها توجه و محبت نشان مي دهند.
انتظارات  منطقي و متناسب با سن آنان است.
آنان نتظارات خود را از فرزندان با آنان در ميان مي گذارند و در اين زمينه با آنان گفت و گو مي كنند.
والدين قاطع، دليل و منطق روشني براي قواعد خانوادگي مطرح مي كنند.

پیامد خانواده قاطع یا نتیجه رفتار والدین با اقتدار: کودکان پرتوان و خون گرم

شاد،
اتکاء به نفس
تنظیم هیجانی
مهارت های قوی اجتماعی
انعطاف پذیری در مورد کلیشه های جنسیتی
توانایی استدلال قوی در مورد اعمال و رفتارها،
توانایی سنجیدن پیامدهای رفتارهای خود،
ارزش زیاد قائل شدن برای همکاری و مسئولیت اجتماعی،
استقلال،
روحیه چالش با مشکلات،
پیشرفت های تحصیلی بالا،
شایستگی ها و توانمندی های قوی روانی و اجتماعی،
قدرت قضاوت خوب،
فهم و درک بالا از ارزش ها، اخلاقیات و اهداف زندگی.

نکات مهم  در سبکهای فرزندپروری

در مورد سبک های فرزند پروری به نکات زیر دقت داشته باشید:
نمی توان کلیه والدین را دریکی سبک های فرزند پروری جدا قرار داد. بعضی از والدین، ویژگی های از بیش از یک سبک را نشان می دهند.
گاهی اوقات، بعضی از والدین در طی زمان و در مراحل مختلف رشد فرزندان خود از یک سبک به سبک دیگر تغییرمی کنند.
مزاج فرزند و والد، هر دو بر سبک فرزندپروری اثر می گذارد.
اکثر مردم، سبک فرزندپروری را از والدین خود می آموزند: بعضی سبک فرزندپروری والدین خود را می پذیرند و عده ای دیگر آن را رد می کنند.

مطالب مرتبط با سبکهای فرزندپروری

پرسشنامه تشخیص سبکهای فرزندپروری