آزمون اندریافت کودکان CAT

توسط روان راهنما · دسامبر 16, 2017

آزمون اندریافت کودکان ، یک آزمون فرافکنی است که برای سنجش شخصیت کودکان ۳ الی ۱۰ ساله به‌کار می‌رود. آزمون اندریافت کودکان CAT با اقتباس از آزمون اندریافت بزرگسالان(TAT) توسط لئوپولدبلاک و سونیا بلاک در آمریکا در سال ۱۹۴۹ ساخته شد.

مواد آزمون اندریافت کودکان CAT شامل ۱۰ کارت است که روی هر یک، تصویرهایی از حیوانات مختلف در حالت‌های رفتاری شبیه به رفتار‌های انسان ترسیم شده است. علت انتخاب حیوانات به عنوان محرک دیداری فرافکن، مصاحبه‌ای بوده است که بلاک‌ها با ارنست کریز داشته‌اند. کریز، معتقد بوده است که کودکان با حیوانات بهتر از انسان‌ها فرافکنی می‌کنند.

زیرا انسان‌ها به‌ویژه بزرگسالان بازداری‌هایی را در کودکان ایجاد می‌کنند. از طرف دیگر بلاک‌ها به نظرات فروید در مورد داستان هانس کوچولو در مقاله “ترس مرضی یک کودک ۵ ساله” آشنایی داشته‌اند و می‌دانسته‌اند که در اکثر داستان‌های ملل برای کودکان، حیوانات نقش اساسی دارند.

بدین‌ترتیب لئوپولد و سونیا بلاک از ویولت لامونت تصویرگر کتاب‌های کودکان خواستند که تصاویری را بر اساس پیشنهادهای ارائه‌شده و به سلیقه‌ خود ترسیم نماید. لامونت نیز ۱۸ تصویر کشید. این تصاویر توسط بلاک‌ها و چند روان‌شناس دیگر که همگی در استفاده از آزمون TAT تجربه‌ کافی داشتند، در مورد کودکان به‌کار گرفته شد. این متخصصان نتایج آزمون‌ها را به همراه اظهار نظرهای خود به بلاک‌ها عرضه کردند. پس از بررسی نتایج به دست آمده، بلاک‌ها از میان ۱۸ تصویر ۱۰ تصویر را انتخاب کردند.

**هدف آزمون اندریافت کودکان CAT**

هدف آزمون اندریافت کودکان CAT کمک به روان‌شناس برای درک نوع ارتباط کودک با اطرافیان خود، آگاهی از مکانیسم‌های دفاعی مورد استفاده کودک برای سازگاری، همچنین شناخت گرایش‌ها، تعارضات، رقابت‌ها و یا ترس‌های او است.

تصاویرآزمون اندریافت کودکان CAT ، وسیله‌ای است برای برانگیختن پاسخ‌های کودک و فرافکنی وی در مورد: مشکلات تغذیه و مشکلات دهانی کودک، مشکلات مربوط به رقابت و درگیری با برادر یا خواهر، آشکارسازی طرز تلقی کودک نسبت به والدین و وسایل مربوط به روابط وی با والدین، مسائل زناشویی والدین از دید کودک( عقده‌ ادیپ یا عقده‌ الکترا و همچنین شوک اولین درک روابط زناشویی والدین).

آزمون اندریافت کودکان CAT همچنین در پی آن است که اوهام‌های کودک درباره‌ خشونت و پرخاشگری، پذیرفته شدن در دنیای والدین، ترس از تنها بودن در شب و احتمال خودارضایی، رفتار در توالت و واکنش والدین در مقابل آن را آشکار نماید.

مراحل تفسیر آزمون اندریافت کودکان CAT

هدف از تفسیر نتایج آزمون اندریافت کودکان CAT ، تشخیص خصایص شخصیتی به‌طور اخص نیست، بلکه منظور از تفسیر نتایج، توصیف چگونگی برخورد آزمودنی با موقعیت‌های کلی و اساسی زندگی است. برای رسیدن به این هدف لازم است براساس داستان‌هایی که کودک برای تصاویر می‌سازد موارد زیر مورد بررسی قرار گیرند:

1. قهرمان: نخستین وظیفه آزمایش‌کننده آن است که تعیین کند کدام یک از بازیکنان داستان، قهرمان اصلی است. فرض بر این است که آزمودنی با این چهره همانندسازی کرده و ممکن است نیازها، نگرش‌ها و احساساتش را به او فرافکنی کند. قهرمان کسی است که نقش اصلی را بر عهده دارد و رویدادهای داستان حول او می‌چرخد. آزمودنی ممکن است با بیش از یک قهرمان همانندسازی کند. این مطلب را می‌توان با اشاره‌های مکرر آزمودنی به قهرمان دوم و یا نسبت دادن نیازهای خود به وی روشن ساخت.

2. انگیزه‌ها و احساسات قهرمان(نیازها): انگیزه‌ها و نیازهایی را که کودک به قهرمان نسبت می‌دهد ممکن است بیانگر انگیزه‌ها و نیازهای خود او باشند. به عنوان مثال، اگر کودک در چند تصویر به رفتارهای خشونت‌بار قهرمان اشاره کند، ممکن است این امر حاکی از نیاز وی به پرخاشگری باشد. یا اگر در تصاویر مختلف به توجهی که از روی سایر بازیکنان به قهرمان داستان مبذول می‌شود اشاره کند، این امر ممکن است بیانگر نیاز وی به مورد توجه قرار گرفتن و یا حمایت شدن باشد. نمونه‌هایی از نیازها عبارتند از: نیاز به محبت، پیشرفت، استقلال، پذیرش در جمع، تهییج، مخالفت و … .

3. حالت‌های درونی: نمونه‌هایی از انواع حالت‌های درونی که آزمودنی ممکن است در داستان‌های CATفرافکنی کند به شرح زیر است:

· تعارض: حالتی است که بین دو نیروی درونی کشمکش وجود دارد. وجود دو نیاز متضاد ممکن است تعارض ایجاد کند. برای مثال، آزمودنی ممکن است در یک داستان یا در بخشی از آن، از قهرمان داستان چهره‌ای تهدید‌کننده و در بخش دیگری و یا در داستان دیگر، چهره‌ای مهربان و حمایت‌کننده از او ترسیم کند.

· تغییر هیجانی: نشان دادن تغییر در خلق یا نگرش نسبت به چیزی یا کسی. برای مثال ممکن است قهرمانی را که با وی همانندسازی کرده است فردی خوشحال و لحظه‌ای بعد او را غمگین و ناراحت توصیف کند.

· خوشی یا غم: آزمودنی ممکن است قهرمانی را که با وی همانندسازی کرده است خوشحال و شاد و یا غمگین و افسرده توصیف کند.

· بدگمانی: محتوای داستان‌هایی که آزمودنی برای کارت‌ها می‌سازد ممکن است با احساس بدگمانی، بی‌اعتمادی و تردید همراه باشد.

· حسادت: آزمودنی در داستان‌هایی که می‌سازد ممکن است حسادت خود نسبت به خواهر یا برادر کوچکتر و یا حسادت نسبت به پدر و مادر یا روابط بین آنها را نشان دهد.

4. نیروهای محیطی قهرمان(فشارها): منظور از نیروهای محیطی و یا فشارها، عواملی هستند که رفتار آدمی را برمی‌انگیزند یا نیازها‌یی را به وجود می‌آورند. آزمایش‌کننده با توجه به محتوای داستان‌هایی که توسط کودک ساخته می‌شود باید نوع محیطی را که قهرمان در آن زندگی می‌کند و با آن در تعامل است مورد بررسی قرار دهد. این محیط ممکن است با محدودیت‌ها، فشارها و محرومیت‌هایی همراه باشد. به عنوان مثال ممکن است در تصویر شماره 1 به کمبود غذا اشاره کند(فشار محرومیت) و یا در توصیف رفتار یکی از جوجه‌ها که با وی همانندسازی کرده است “مرغ بزرگ نمی‌گذارد از ظرف، غذا بردارد”(فشار محیط طردکننده). انواع فشارهایی که در داستان‌ها ممکن است مطرح شوند، نشانگر عوامل محیطی موثر بر رفتار و نیازها‌ی آزمودنی است که عبارتند از: فشار محرومیت، فشار محیط بیگانه و طردکننده، فشار از دست دادن، فشار محدودیت، فشار محیط ناامن، پرخاشگر و خصومت‌گر، فشار محنت و غم‌زدگی، فشار دوستی و وابستگی.

5. مفاد و نتایج داستان: از مجموع اطلاعاتی که در مراحل قبل از اجرای آزمون به دست می‌آید و با ترکیب آن با مضمون کلی داستان‌ها و نتایج آنها می‌توان یک تصویر کلی از چگونگی برخورد آزمودنی با محیط خود و نحوه تعامل وی با خانواده و همسالان و به‌طور کلی با جهان پیرامونش به دست آورد.

بدیهی است تفسیر و نتیجه‌گیری از داستان‌هایی که کودک می‌سازد باید با در نظر گرفتن سایر اطلاعاتی که درباره وی وجود دارد، مانند مشاهده‌ رفتار در خانه یا مدرسه، گزارش والدین و معلمان و نتایج سایر آزمون‌هایی که درباره‌ وی اجرا شده است انجام شود. با وجود این، تفسیر و نتیجه‌گیری از نتایج آزمون و سایر اطلاعات باید با قید احتمال و احتیاط همراه باشد.

شیوه اجرای آزمون اندریافت کودکان CAT

اجرای آزمون اندریافت کودکان CAT با همان ملاحظات و دشواري‌هايي روبروست كه ساير آزمون هاي كودكان باآن مواجهند. اولين مسألة مهم اين است كه بايد با كودك رابطه خوبي برقرار كرد. معمولاً در مورد كودكان خيلي كوچك و كودكاني كه آشفتگي بيشتري دارند اين كار دشوارتر است.موضوع مهم ديگر اين است كه حتي‌المقدور بايد اين آزمون را بصورت بازي گونه اجرا كرد نه بصورت يك آزمون. در مورد كودكاني كه از قبل اطلاعي دارند و مي‌دانند كه اين يك آزمون می باشد بهتر است ما نيز اين واقعيت را قبول كنيم ليكن دقيقاً براي كودك توضيح دهيم كه اين يك آزمون ساده است نه اين كه جنبه مبارزه جويانه يا رقابت‌آميز داشته باشد. به هر صورت، علي‌القاعده بايد به كودك گفته شود اكنون مي‌خواهيم يك بازي را انجام دهيم و او بايد داستاني را جع به تصاوير بسازد و بگويد كه موضوع هر تصوير چيست، حيوانات تصوير الآن مشغول چه كاري هستند، وموقعي كه كودك به نكته اصلي موضوع تصوير مي‌پردازد،از او مي‌توان پرسيد كه پيش از آن در اين داستان چه اتفاقي افتاده بود و پس از آن چه حادثه‌اي رخ خواهد داد. هر گاه ترغيب بيشتر كودك به ادامه صحبت ضروري احساس شود، مي‌توان چنين كاري را انجام داد اما نبايد اين ترغيب كردن بصورتي باشدكه جهت معيني به صحبت هاي او بدهد. پس از آن كه كودك داستان همه تصاوير را گفت مي‌توان (مدتي بعد يا بلافاصله) به هر يك از تصاوير بازگشت وسؤالات بيشتري راجع به نكته خاص در آن، مطرح كرد. مشكل ترين مسأله اين است كه كودك از ما بخواهد داستان تصوير را به جاي او بگوييم و اصرار اكيد هم در اين كار داشته باشد كه بهتر است بگوييم پس از آن كه او داستان ها را گفت ما نيز قصه‌اي خواهيم گفت.در صورتي كه نتوانيم او را قانع كنيم بهتر است آزمون را متوقف و اجراي آن را به فرصت هاي بعدي موكول كنيم. كار درست آن است كه در جريان آزمون،همه تصوير را، بجز تصويري كه كودك داستان آن را مي‌گويد، پوشيده از نظر وي نگهداريم زيرا كودكان خردسال تمايل دارند كه در آن واحد خود را با تمام تصاوير مشغول كنند و يكي را بر حسب تصادف و به ميل خود براي قصه‌گويي انتخاب نمايند. تصاوير آزمون شماره‌گذاري شده و به دلايل خاص باليني بايد آنها را به ترتيب ارائه كرد. در عين حال، اگر كودكي ناآرام است و حوصلة پاسخگويي به همه تصاوير را ندارد و يا آزمون كننده تشخيص مي‌دهد كه تصاوير خاصي براي كودكي معين مناسبت دارد مي‌تواند كار را محدود به اجراي تصاوير ويژه‌اي نمايد كه مسائل مخصوص آن كودك را در خود دارد. مثلاً اگر مشكل كودكي عمده مربوط به تعارض ها و رقابت هاي وي با برادر و خواهر است مي‌توان تصاوير يك و چهار را به وي عرضه كرد.

توصیف تصاویر آزمون اندریافت کودکان CAT

تصوير 1-

توصيف بلاك: جوجه‌ها دور ميزي كه روي آن يك ظرف غذا قرار دارد نشسته‌اند. در يك طرف تصوير و در فاصله‌اي دور طرح تيره‌اي از يك مرغ بزرگ ديده مي‌شود. 2- بحث: داستان ها اغلب پيرامون نگراني دربارة خوردن و رقابت خوهران و برادران دور مي‌زند. رقابت ممكن است به كسي كه خوب رفتار مي‌كند، پيامدهاي رفتار، و كسي كه غذاي بيشتري مي‌خورد معطوف باشد. براي به دست آوردن اطلاعات مفيد دربارة اين كارت، بايد مشخص شود كه آزمودني با كدام يك از قهرمانان داستان همانندسازي مي‌كند. غذا ممكن است به عنوان پاداشي براي رفتار«خوب» و يا تنبيهي براي رفتار «بد» تلقي شود.