فشار روانی مادر در دوره بارداری و یادگیری  و حافظه کودک در سالهای بعد

فشار روانی مادر در دوره بارداری و یادگیری  و حافظه کودک در سالهای بعد

نظریات بارکر (1995)درباره برنامه ریزی جنینی میدان را برای پژوهش های جامع درباره منابع جنینی بیماری ها در سن بلوغ گشود . فرضیات بیان می کنند که محیط زهدان (قبل از تولد ) با یک تأثیر ثابت پایدار در طی دوره های حساس خاص ، رشد جنینی را تحت تأثیر قرار دهد و نظام های زیست شناختی و فنوتیپی سال های بعد را تغییر دهد . محیط جنین پیش از تولد می تواند تحت تأثیر عوامل بیرونی پیش از تولد از قبیل سیگار کشیدن مادر

(کانتینگیوس[1]،گراناس[2]،پترسون[3]،هارلو[4]،1999)،مصرف الکل توسط مادر(هنریکسن[5] وهمکاران،2004) و مصرف دارو توسط مادر در طول حاملگی (تادانی[6] وهمکاران ،2004) منجر به پیامد های وخیم تر پس از تولد شود . علاوه بر این محیط زهدان می تواند تحت تأثیر عوامل داخلی پیش از تولد نیز قرار گیرد . یکی از این عوامل ، فشار روانی مادر در دوره بارداری است که    می تواند پیامد های دیر پایی بر رشد فرزندان داشته باشد (گیتاو[7]،فیسک[8]،گلاور[9] و وینستوک[10]،2001 ؛ هویزنیک[11]،مالدر و بویتلار،2004).

در مطالعات حیوانی ، فشار روانی مادر در دوره بارداری بر رشد ، رفتار و واکنش های فرزندان به فشارهای روانی ، پس از تولد تأثیر دارد (هویزنیک وهمکاران،2004؛ مالدر و همکاران ،2002؛وینستوک،1997،2001 ). در انسان نیز فشار روانی مادر در دوره بارداری با پیامدهای منفی زمان تولد (وزن کم ، زایمان زودرس و دور سر کوچک)(گیتاو وهمکاران،2001، مالدر و همکاران،2002) ، مشکلات خلق و خو (گاتلینگ و همکاران،2005؛هویزینک،رابلزدمدین[12]،مالدر ،ویسر و بویتلار،2002؛وندن برگ[13]،1990)و مشکلات عاطفی و رفتاری در کودکان نوپا و بچه ها(گاتلینگ و همکاران ،2005؛اکانر[14]،هرن[15]،گلدینگ[16]،بوریج[17] و گلاور[18] ،2002) تأثیر دارد.

سازوکارهای درگیر در انتقال فشار روانی مادر در دوره بارداری به جنین تنها تا حدی شناخته شده ، اما سه سازوکار احتمالی فرض شده است:1) انتقال کورتیزول از طریق جفت به جنین 2) ترشح هورمون های جفت ، در نتیجه ی فشار روانی مادر در دوره بارداری  3) کاهش جریان خون به جفت در اثر فشار روانی مادر(هویزینک و همکاران ،2004).این سازوکارها می توانند به طور مستقل یا با هم عمل کنند.

به طور خاص نشان داده شده که هیپوکامپ در برابر اثرات سمی سطوح بالای هورمون های استروئیدی[19] درون زا [20]یا برون زا[21] یا پر اکسیژنی جنین حساس است(ساپولسکی[22]،یونو[23]،ربرت[24] و فینچ[25]،1990).برای مثال ، درمان موش های میانسال توسط کورتیکو استرون با آسیب یادگیری فضایی مرتبط بود (بادنف[26] و همکاران،1995). علاوه بر این در انسان ها گلیکوکورتیکوئید[27]حاد با دگزامتازون[28] یا پردنیزون[29] با کاهش عملکرد حافظه اخباری[30] مرتبط بود (نیوکامر[31]،1994؛ولکویتز[32] و همکاران،1990).

اخیراً پژوهش هایی هم درباره تأثیر فشار روانی مادر پیش از تولد برکارکرد شناختی کودک انجام شده است. اثر روانی پیش از تولد( پرسشنامه اضطراب حالت – صفت[33]:STAI ؛ اسپیلبرگ[34]، و همکاران،1970) بر توجه و حافظه کاری مطالعه شد.مشکلات شناختی زیادی در کودکان 8 تا9 ساله ای که پیش از تولد در معرض فشار روانی بوده اند ،پیدا شد (وندن برگ ،2004).این مشکلات می توانسته ناشی از اثرات منفی اضطراب پیش از تولد بر هیپوکامپ جنین باشد. از طرف دیگر ،اکانر ،هرون ،گلدینگ و گلاور (2003) رابطه بین فشار روانی مادر در دوره بارداری (شاخص کراون-کریسپ[35] ،بیرتچنل[36] ،اوانز[37] و کنارد[38]،1988) و مشکلات توجهی در کودکان 6 ساله نیافتند. اما وندن برگ و همکارانش (2004،2005) فشار روانی پیش از تولد را در هفته های 12 تا 22 اندازه گیری کرده اند ، در حالی که اکانر و همکاران (2003) فشار روانی را در هفته های 18 و 32 ،پیش از تولد  اندازه گیری کرده اند .این اختلاف در ارزیابی زمان های حاملگی می تواند دست کم تا حدی عدم هماهنگی در نتایج را تبیین کند. با توجه به مطالب بالا قبل از نتیجه گیری های قطعی درباره روابط بین فشار روانی مادر در دوره بارداری و زمان آن ، و رشد شناختی فرزند ، به پژوهش های بیشتری نیاز است.

منبع :

Journal Of  Abnormal Child Psychology (2006) 34:789–798

[1] – Cnattingius

2- Granath          

3-

Petersso              4 – Harlow           5 – Henriksen                6 –  Thadani

7 – Gitau              8 – Fisk                         9 – Glover          10 – Weinstock       11 – Huizink           12 – Robles de Medina  13 – van den Bergh  14 – O’Connor     15 – Heron                    16 – Golding       17 – Beveridge       18 – Glover            19 – steroid                    20 – endogeneous     21 – exogeneous          22 – Sapolsky                23 – Uno             24 – Rebert             25 -Finch               26 –Bodnoff                  27 -glucocorticoid    28 -dexamethasone

29 -prednisone             30 – declarative   31 – Newcomer      32 –Wolkowitz       33 -State-Trait               34 –Spielberger       35 -Crown-Crisp

36 -Birtchnell               37- Evans            38 -Kennard