تشويق کردن کودک : روش صحیح و علمی پاداش دادن (جایزه دادن) به كودك چیست؟
تشويق كودك یا پاداش دادن به کودک
هر فردی صرف نظر از سنش انتظار دارد در مقابل كار خوبی كه انجام میدهد، مورد تشویق قرار گیرد. این موضوع در مورد كودكان نیز با شدت بیشتری دیده می شود. بطوریكه تشویق می تواند به عنوان یك ابزار مهم تربیتی در اختیار والدین قرار گیرد.
تشويق كودكان در تغییر رفتار آنها نقش بسیار مهمی دارد. بنابراین با پاداش دادن به رفتارهای قابل قبول كودك می توانیم باعث تقویت و تثبیت و نهایتاً یادگیری رفتار مطلوب در او شویم.
چگونه كودكان را مورد تشويق قرار دهیم ؟
٭٭برای تشويق كودكان میتوانید از روش های مختلف پاداش دادن استفاده كنید.
٭٭برای آموزش مهارت های جدید، كودكان را باید تشويق كرد.
تشويق ها و پاداش های كلامی :
در سنین خردسالی می توان از پاداش های كلامی بهترین استفاده را برد. یعنی در زمانی كه كودك رفتار مطلوبی را انجام می دهد با كلام محبت آمیز و نیكو او را مورد تشویق قرار دهید. مثال: به به، آفرین متشكرم و… اگر پاداش های كلامی با توصیف كردن رفتار خوب كودك همراه باشند، نتیجه خیلی بهتری خواهند داشت. چرا كه كودك كاملاً متوجه كار درستی كه انجام داده، م یشود. مثلاً زمانی كه كودك بعد از ورود به خانه كفشهایش را در جای مخصوص كفش گذاشت به او بگوییم، از اینكه كفشهایت را سرجایش گذاشتی، متشكرم.
سعی كنید در زمان گفتن جملات تشویقی این جملات را با احساس و هیجان بیان كنید. یعنی طرز بیان شما شاد و پر انرژی باشد.
پاداش های غیر كلامی :
پاداش های غیر كلامی شامل پاداش هایی هستند كه از كلام استفاده نمیگردد و با رفتارهایی ساده مثل با دست پشت كودك زدن، دست روی شانه او گذاشتن یا چشمك زدن مشخص میشود.
مثال: زمانیكه فرزندتان در جمع دوستانش هست و می خواهید او را به دلیل رفتار مناسبی كه انجام داده تشویق كنید میتوانید با چشمك زدن این كار را انجام دهید.
بهتر است این نوع اظهار محبت و علاقه را به دفعات بیشتری با كودكان داشته باشید و فقط به عنوان پاداش از آنها استفاده نكنید.
گاهی می توان كارهایی را كه كودك واقعاً علاقمند به انجام آنها میباشد را به عنوان جایزه در نظر گرفت. این كارها ممكن است شامل انجام یك بازی، خواندن یك داستان یا رفتن به سینما و یا یك گردش دسته جمعی باشد.
مثال: برای پاداش دادن به رفتار مطلوب كودك كه انجام تكالیف مدرسه اش بوده است، میتوانیم به او بگوییم: آفرین، چون مشقهایت را زود نوشتی میتوانی ساعت پنج فیلم ببینی.
گاهی از وسایل و اشیاء مورد علاقه كودك برای پاداش دادن استفاده می كنیم. مانند اسباب بازی. مثال: اگر اطاقت را امروز عصر مرتب بكنی آن اسباب بازی كه دوست داری برایت می خرم.
یك فایده دیگر این فعالیت ها به جز ایجاد انگیزه در كودك، بهبود ارتباط والدین كودك میباشد.
باید توجه داشت كه این نوع پادا شها با باج خواهی تفاوت دارد، چرا كه این پادا شها در مقابل انجام كاردرست و افزایش انگیزه داده میشود در حالیكه باج یا قبل از انجام رفتار داده میشود و یا در مقابل انجام كار غلط و نادرست پرداخت میشود.
دو نكته در تشويق :
تشویق باید بلافاصله بعداز انجام رفتار خوب صورت گیرد.
تشویق در شروع یك رفتار خوب مثلاً به موقع خوابیدن به صورت مكرر و برای ایجاد انگیزه بیشتر انجام میشود و برای جلوگیری از وابسته شدن كودك به این پادا شها وقتی رفتار ثبات پیدا کرد به تدریج این تشویقها را كم كرده و به صورت گاهگاهی ارائه میشوند.
چگونه درمورد فعالیت تشویقی تصمیم بگیریم؟
٭٭سعی كنیم فعالیت ها و علایق كودك را به خاطر بسپاریم. مثلاً: خرید یك شی، یا بردن به پارك و…
٭٭از خود كودك سوال كنیم كه دوست دارد برای او چه جایزه ای در نظرگرفته شود.
٭٭چند فعالیت را در نظر بگیریم و از كودك بخواهیم یكی را انتخاب كند. این موارد می تواند به شما كمك كند تا در زمان تشویق كودك، تصمیم گیری در مورد انتخاب نوع آن راحتتر و سریعتر باشد.
اصول مهم در پاداش دادن به کودک
٭٭پاداش باید بلافاصله پس از رفتار مطلوب باشد. بطوریكه همان لحظه كه كودك رفتار مناسب را انجام داد، بلافاصله با پادا شهای كلامی و بسته به نوع رفتار با انواع دیگر پادا شها او را مورد تشویق قرار دهیم.
٭٭پاداش باید در شروع رفتار مطلوب توسط كودك داده شود و برای تكرار رفتار مناسب تا زمانی كه رفتار مطلوب ثابت شود، باید تشویق كودك ادامه یابد.
٭٭فقط به رفتارهای مطلوبی كه می خواهیم ادامه پیدا كند، پاداش دهیم.
٭٭در تشويق كلامی بهتر است تشویق با توصیف آن رفتار همراه باشد. مانند: از اینكه اینقدر زیبا می نویسی خیلی خوشحالم.
زمانی كه می خواهیم كودك یك رفتار جدید را شروع كند، استفاده از پاداش كاربرد زیادی داشته و باعث تقویت یادگیری رفتار میشود.
