پرسشنامه وسواس فکری عملی فوا و همکاران فرم کوتاه

پرسشنامه وسواس فکری عملی

در اختلال وسواسی-فکری عملی افکار وسواس‌گونه و اضطراب‌آور و ترس با وسواس‌های عملی همراه می‌شود. این وسواس‌های عملی کارهایی وسواس‌گونه هستند که شخص برای کوشش در راه کاهش وسواس‌های فکری خود انجام می‌دهد.

این کردارها تکراری و کلیشه‌ای و تا اندازه‌ای غیرارادی هستند.طبق راهنمای تشخیصی و آماری اختلال‌های روانی 5-DSM، اختلال وسواسی -جبری و اختلالات مرتبط شامل اختلال وسواسی- جبری OCD، اختلال بدریخت انگاری بدن ، اختلال ذخیره‌سازی ، اختلال کندن مو ، اختلال خراشیدن پوست ،  اختلال وسواسی -جبری و اختلالات ناشی از مواد/دارو، اختلال وسواسی-جبری و اختلالات مرتبط ناشی از بیماری طبی، اختلال وسواسی-جبری و اختلالات مرتبط معین دیگر و اختلال وسواسی-جبری و اختلالات مرتبط نامعین می‌باشد.

طبق ملاک‌های راهنمای تشخیصی و آماری اختلال‌های روانی برای اختلال وسواسی، به دو گونه فکری و عملی تعریف می‌شود (ویکیپدیا).

پرسشنامه تجدید نظر شده وسواس فکری عملی (OCD-R؛ فوا و همکاران، ۲۰۰۲) که نسخه کوتاه شده مقیاس وسواس فکری عملی (OCI؛ فوا و همکاران، ۱۹۹۸) است، نشانه های وسواس را اندازه گیری می کند.

این نسخه ضمن اینکه نمره کلی پرسشنامه را در اختیار شما قرار می دهد همچنین شامل شش خرده مقیاس نیز می باشد:

۱- شستو شو
۲- وارسی کردن،
۳- نظم دهی،
۴- نگرانی،
۵- احتکار کردن،
۶- خنثی کردن

(هاجکاک و همکاران، ۲۰۰۴).

دانلود پرسشنامه وسواس فکری عملی (OCI-R)

Obsessive-Compulsive Inventory–Revised

فوا، هپرت، لایبوویتز، کاتز و گلدستاین (Foa et al., ۲۰۰۲)

پرسشنامه OCI-R یکی از ابزارهای خودگزارشی برای ارزیابی شدت و ابعاد نشانه‌های اختلال وسواس فکری ـ عملی (OCD) است.

۱. مشخصات پرسشنامه وسواس فکری عملی

ویژگی توضیحات
نام ابزار OCI-R
سازنده فوا و همکاران
سال انتشار ۲۰۰۲
تعداد سؤالات ۱۸
نوع آزمون خودگزارشی
مقیاس پاسخ‌دهی لیکرت پنج‌درجه‌ای
دامنه نمره کل صفر تا ۷۲
زمان اجرا حدود ۵ تا ۱۰ دقیقه
گروه هدف بزرگسالان

این پرسشنامه شش بُعد وسواس را بررسی می‌کند:

  1. شست‌وشو و آلودگی

  2. وارسی و کنترل

  3. نظم و ترتیب

  4. افکار وسواسی

  5. احتکار و انباشتن

  6. خنثی‌سازی ذهنی

۲. دستورالعمل اجرای پرسشنامه

عبارت‌های زیر تجربه‌هایی را توصیف می‌کنند که ممکن است افراد در زندگی روزمره داشته باشند.

لطفاً مشخص کنید هر تجربه در یک ماه گذشته تا چه اندازه موجب ناراحتی، اضطراب یا آزردگی شما شده است.

۳. سؤالات پرسشنامه وسواس فکری عملی

توجه: عبارت‌های زیر بازنویسی فارسی و آموزشیِ مفاهیم گویه‌های اصلی هستند؛ ترجمه رسمی و استانداردشده آزمون محسوب نمی‌شوند.

مقیاس پاسخ‌دهی برای تمام سؤالات:

نمره میزان ناراحتی
۰ اصلاً
۱ کمی
۲ متوسط
۳ زیاد
۴ بسیار زیاد

فرم پاسخ‌دهی

۰ از ۱۸ پاسخ

1. احساس می‌کنم وسایل و اشیای زیادی جمع کرده‌ام و این وسایل برایم مزاحمت ایجاد می‌کنند.

2. بیش از اندازه لازم، کارها و وسایل را بررسی و کنترل می‌کنم.
3. وقتی اشیا در جای مرتب و مشخص خود قرار ندارند، ناراحت می‌شوم.
4. هنگام انجام کارها احساس می‌کنم مجبورم آن‌ها را بشمارم.
5. لمس کردن وسایلی که افراد غریبه یا بعضی اشخاص به آن‌ها دست زده‌اند برایم دشوار است.
6. کنترل افکار خودم برایم دشوار است.
7. وسایلی را جمع می‌کنم که واقعاً به آن‌ها نیازی ندارم.
8. درها، پنجره‌ها، کشوها و موارد مشابه را چندین بار بررسی می‌کنم.
9. وقتی دیگران ترتیب چیدمان وسایلم را تغییر می‌دهند، ناراحت می‌شوم.
10. احساس می‌کنم باید بعضی عددها را چندین بار تکرار کنم.
11. گاهی به دلیل احساس آلودگی، مجبور می‌شوم خودم را بشویم یا تمیز کنم.
12. افکار ناخوشایندی که برخلاف میل من به ذهنم می‌آیند، ناراحتم می‌کنند.
13. از دور انداختن بعضی وسایل خودداری می‌کنم، چون می‌ترسم بعداً به آن‌ها نیاز پیدا کنم.
14. پس از خاموش کردن شیر گاز، آب یا چراغ‌ها، چندین بار آن‌ها را بررسی می‌کنم.
15. نیاز دارم اشیا و وسایل حتماً با ترتیب خاصی چیده شوند.
16. احساس می‌کنم بعضی عددها خوش‌یمن و بعضی بدیمن هستند.
17. دست‌هایم را بیشتر و طولانی‌تر از حد لازم می‌شویم.
18. افکار ناخوشایند و آزاردهنده مرتب به ذهنم می‌آیند و به‌سختی می‌توانم آن‌ها را کنار بگذارم.

محاسبه نمره

۴. روش نمره‌ گذاری

تمام سؤالات از صفر تا ۴ نمره می‌گیرند. هیچ سؤال معکوسی وجود ندارد.

الف) نمره کل

مجموع نمرات ۱۸ سؤال محاسبه می‌شود:

حداقل نمره: صفر

حداکثر نمره: ۷۲

ب) نمره‌گذاری خرده‌مقیاس‌ها

خرده‌مقیاس شماره سؤالات دامنه نمره
احتکار ۱، ۷، ۱۳ ۰ تا ۱۲
وارسی ۲، ۸، ۱۴ ۰ تا ۱۲
نظم و ترتیب ۳، ۹، ۱۵ ۰ تا ۱۲
خنثی‌سازی ذهنی ۴، ۱۰، ۱۶ ۰ تا ۱۲
شست‌وشو ۵، ۱۱، ۱۷ ۰ تا ۱۲
افکار وسواسی ۶، ۱۲، ۱۸ ۰ تا ۱۲

برای محاسبه هر خرده‌مقیاس، نمره سه سؤال مربوط به آن را با یکدیگر جمع کنید.

۵. تفسیر نمرات پرسشنامه وسواس فکری عملی

در راهنمای منتشرشده برای OCI-R، نمره کل ۱۸ یا بالاتر و میانگین ۲٫۵ یا بالاتر در هر خرده‌مقیاس به‌عنوان نشانه‌ای برای بررسی بیشتر احتمال وسواس مطرح شده است. این مقادیر به‌تنهایی تشخیص قطعی نیستند.

نکته مهم: در برخی منابع آستانه ۲۱ نیز گزارش شده است. بنابراین نباید یک نقطه برش را بدون توجه به جامعه مورد مطالعه و نسخه ترجمه‌شده، معیار قطعی تلقی کرد.

۶. ویژگی‌های روان‌سنجی

مطالعه اصلی فوا و همکاران (۲۰۰۲) روی سه گروه انجام شد:

  • ۲۱۵ بیمار مبتلا به اختلال وسواس فکری ـ عملی

  • ۲۴۳ بیمار مبتلا به سایر اختلالات اضطرابی

  • ۶۷۷ فرد غیربالینی

نتایج پژوهش از ساختار شش‌عاملی و ویژگی‌های روان‌سنجی مناسب این ابزار حمایت کردند.

۷. کاربردهای پرسشنامه

  • غربالگری اولیه نشانه‌های وسواس

  • بررسی شدت نشانه‌های وسواسی

  • شناسایی ابعاد مختلف نشانه‌های وسواس

  • ارزیابی تغییرات نشانه‌ها در طول درمان

  • استفاده در پژوهش‌های روان‌شناسی و مطالعات بالینی

۸. محدودیت‌های آزمون

  • این ابزار جایگزین مصاحبه تشخیصی بالینی نیست.

  • نمره بالا الزاماً به معنای ابتلا به OCD نیست.

  • خرده‌مقیاس احتکار در نسخه اصلی وجود دارد، اما احتکار در طبقه‌بندی DSM-۵ اختلالی مستقل از OCD محسوب می‌شود.

برای پژوهش علمی باید از نسخه فارسی دارای شواهد روایی و پایایی استفاده شود.

 


پست مرتبط: پرسشنامه خرید وسواسی


۹. منبع اصلی و شیوه استناد

Foa, E. B., Huppert, J. D., Leiberg, S., Langner, R., Kichic, R., Hajcak, G., & Salkovskis, P. M. (2002). The Obsessive-Compulsive Inventory: Development and validation of a short version. Psychological Assessment, 14(4), 485–496.

DOI: مشاهده مقاله اصلی

نسخه انگلیسی پرسشنامه و راهنمای اجرا و نمره‌گذاری: دریافت فرم و راهنمای OCI-R

با ما در روان راهنما همراه باشید


صفحه اصلی دانلود پرسشنامه استاندارد ، آزمونهای روانی ، تست و مقیاس


 

مطالب مرتبط