سیاهه رفتاری کودک آخنباخ (CBCL) -نسخه والدین
سیاهه رفتاری کودک آخنباخ (CBCL) -نسخه والدین
در زير فهرستي از رفتارها و حالات مختلف آورده شده است چنانچه هر كدام از آنها در مورد كودك يا نوجوان شما در حال حاضر يا در طول 6 ماه گذشته وجود داشته است، آن را با علامت (×) مشخص نمایید.
| آیتمهای سیاهه رفتاری کودک آخنباخ | خیر | بعضی مواقع | بلی | |
| 1 | بچه گانه تر از سن خود رفتار مي كند. | |||
| 2 | حساسيت (آلرژي) دارد.
(نوع حساسيت را توضيح دهيد:_________________________________) |
|||
| 3 | زياد جر و بحث مي كند. | |||
| 4 | آسم یا تنگی نفس دارد. | |||
| 5 | اگر كودك يا نوجوان پسر است مي پرسيم «مثل دخترها رفتار مي كند»
اگر كودك يا نوجوان دختر است مي پرسيم «مثل پسرها رفتار مي كند» |
|||
| 6 | بيرون از توالت مدفوع مي كند. در هر مكاني آب دهانش را مي اندازد (تف میکند) | |||
| 7 | مغررو است و از خودش تعريف مي كند. | |||
| 8 | نمي تواند حواسش را جمع كند، نمي تواند توجه اش را براي مدت طولاني نگه دارد. | |||
| 9 | بعضي فكرها را نمي تواند از ذهنش خارج كند (فكر وسواسي). | |||
| 10 | نمي تواند آرام بنشيند، بي قرار است يا زياد فعال است. | |||
| 11 | به بزرگسالان مي چسبد، يا خيلي به آنها وابسته است. | |||
| 12 | از تنهايي شكايت مي كند. | |||
| 13 | گيج يا سردرگم به نظر مي رسد. | |||
| 14 | زياد گريه مي كند. | |||
| 15 | با حيوانات بي رحم است. | |||
| 16 | نسبت به ديگران بي رحم است، زورگو است و ديگران را آزار مي دهد. | |||
| 17 | خيال پردازي مي كند يا در افكار خودش غرق مي شود. | |||
| 18 | عمداً به خودش صدمه ميزند يا قصد از بين بردن خود را دارد. | |||
| 19 | دلش مي خواهد به او زياد توجه كنند. | |||
| 20 | وسائلش را خراب مي كند. | |||
| 21 | وسائل متعلق به خانوادهاش یا وسایل دیگران را خراب مي كند. | |||
| 22 | در خانه نافرماني مي كند (حرف گوش نمي دهد). | |||
| 23 | در مدرسه نافرماني مي كند (حرف گوش نمي دهد). | |||
| 24 | خوب غذا نمي خورد. | |||
| 25 | با بچه هاي ديگر سازگاري ندارد. | |||
| 26 | از رفتار بد خود، پشيمان نمي شود. | |||
| 27 | حسود است. | |||
| 28 | قوانین و قواعد را در خانه، مدرسه و در جاهای نقض میکند. | |||
| 29 | از حيوانات، وضعيت ها، موقعيتي ها يا بعضي جاهاي خاص (غير از مدرسه ) مي ترسد (توضيح دهيد از چه مي ترسد:_________________________________) | |||
| 30 | از رفتن به مدرسه مي ترسد. | |||
| 31 | از اين كه فكر بدي به سرش بزند يا عمل بدي انجام دهد، مي ترسد. | |||
| 32 | احساس مي كند كه بايد از هر جهت بي عيب و نقص باشد. | |||
| 33 | احساس مي كند كه هيچ كس او را دوست ندارد. | |||
| 34 | احساس میکند دیگران دست نیافتنی هستند. | |||
| 35 | احساس بي ارزشي مي كند، خودش را كمتر از آنچه هست مي پندارد. | |||
| 36 | زياد به خود صدمه مي زند، مستعد آسيب ديدن است. | |||
| 37 | زياد جنگ و دعوا مي كند. | |||
| 38 | زياد سر به سر ديگران مي گذارد. | |||
| 39 | دور و بر بچه هايي مي گردد كه دردسر، درست مي كنند. | |||
| 40 | صداهايي مي شوند كه وجود خارجي ندارند (ديگران قادر به شنيدن آنها نيستند). (توضیح دهید: ___________________________________________) | |||
| 41 | بدون فكر عمل مي كند. | |||
| 42 | تنهايي را دوست دارد. | |||
| 43 | دروغ مي گويد، حيله گري و تقلب مي كند، ديگران را گول مي زند. | |||
| 44 | عادت به ناخن جويدن دارد. | |||
| 45 | زياد حساس است، زود عصبي و هيجان زده مي شود. | |||
| 46 | حركات و پرش هاي غيرارادي در اندام بدن خود دارد.
(توضیح دهید: __________________________________________) |
|||
| 47 | خواب هاي وحشتناك مي بيند. | |||
| 48 | بچه هاي ديگر او را دوست ندارند. | |||
| 49 | يبوست دارد. | |||
| 50 | بسيار ترسوست و مضطرب مي شود. | |||
| 51 | احساس سرگيجه مي كند. | |||
| 52 | زياد احساس گناه مي كند. | |||
| 53 | زياد غذا مي خورد (پرخور است). | |||
| 54 | بيش از اندازه احساس خستگي مي كند. | |||
| 55 | اضافه وزن دارد. | |||
| 56 | از مشكلات و ناراحتي هاي جسمي زير در خود شكايت دارد (مشكلاتي كه به نظر پزشكان جسمي نبوده و علت عصبي دارد) | |||
| الف) | درد در نقاط مختلف بدن | |||
| ب) | سردرد | |||
| ج) | حالت تهوع، احساس حال به هم خوردن | |||
| د) | ناراحتي چشمي (اگر با عینک برطرف نمیشود)
(توضیح دهید: __________________________________________) |
|||
| ه) | جوش يا ديگر مشكلات پوستي | |||
| و) | دل درد يا دل پيچه | |||
| ز) | استفراغ يا بالا آوردن | |||
| ح) | ساير ناراحتي ها
(قيد گردد: ____________________________________________) |
|||
| 57 | بي دليل با ديگران كت ككاري مي كند. | |||
| 58 | با بيني، پوست يا ديگر قسمت هاي بدنش ور مي رود و آنها را زخم مي كند.
(توضیح دهید: __________________________________________) |
|||
| 59 | با آلت تناسلي خود در حضور ديگران ور مي رود و بازي مي كند. | |||
| 60 | با آلت تناسلي خود زياد بازي مي كند. | |||
| 61 | در درس خواندن ضعيف است. | |||
| 62 | دست و پا چلفتي است. | |||
| 63 | ترجيح مي دهد با بچه هاي بزرگ تر از خودش باشد. | |||
| 64 | ترجيح مي دهد با بچه هاي كوچك تر از خود باشد. | |||
| 65 | از صحبت كردن با افراد غريبه خودداري مي كند. | |||
| 66 | خودش را مجبور به بعضي اعمال مي بيند (اعمال وسواسي).
(توضیح دهید: __________________________________________) |
|||
| 67 | از منزل فرار مي كند. | |||
| 68 | زياد جيغ مي كشد. | |||
| 69 | مرموز و تودار است، مطالب را توي خودش نگه مي دارد. | |||
| 70 | چيزهايي را مي بيند كه وجود خارجي ندارند (ديگران قادر به ديدن آنها نيستند).
(توضیح دهید: __________________________________________) |
|||
| 71 | کمرو و خجالتی است. | |||
| 72 | آتش افروزي مي كند. | |||
| 73 | مشكلات جنسي دارد.
(توضیح دهید: __________________________________________) |
|||
| 74 | خودنمايي يا دلقك بازي مي كند. | |||
| 75 | بیش از حد ترسوست طوری که زهر ترک میشود. | |||
| 76 | كمتر از بچه هاي ديگر ميخوابد. | |||
| 77 | در طول روز و يا شب بيشتر از ديگر بچه ها مي خوابد.
(توضیح دهید: __________________________________________) |
|||
| 78 | بیتوجه است یا به راحتی حواسش پرت میشود. | |||
| 79 | در صحبت كردن و در بيان كلمات مشكل دارد (مثلاً لكنت زبان دارد).
(توضیح دهید: __________________________________________) |
|||
| 80 | بدون هدف به جايي خيره مي شود. | |||
| 81 | در منزل بدون اجازه وسايل را برمي دارد (دزدي مي كند). | |||
| 82 | خارج از منزل بدون اجازه وسايل را برمي دارد (دزدي مي كند). | |||
| 83 | چيزهايي را كه احتياج ندارد جمع مي كند.
(توضیح دهید: __________________________________________) |
|||
| 84 | رفتارهاي عجيب و غريب دارد.
(توضیح دهید: __________________________________________) |
|||
| 85 | ایدههای عجيب و غريب دارد.
(توضیح دهید: __________________________________________) |
|||
| 86 | كله شق و يك دنده، عبوس و زودرنج است. | |||
| 87 | در خلق و يا احساساتش تغييرات ناگهاني دارد. | |||
| 88 | زياد قهر مي كند و اخمو است. | |||
| 89 | بدگمان و شكاك است. | |||
| 90 | فحش مي دهد يا در صحبت هايش، كلمات زشت و وقيحانه به كار مي برد. | |||
| 91 | مي گويد از زندگي سير شده است و حرف هاي مأيوس كننده مي زند. | |||
| 92 | در خواب راه مي رود يا صحبت مي كند.
(توضیح دهید: __________________________________________) |
|||
| 93 | زياد صحبت مي كند. | |||
| 94 | ديگري را مسخره و اذيت مي كند. | |||
| 95 | بدخلق يا تند مزاج است. | |||
| 96 | راجع به مسائل جنسي زياد فكر مي كند. | |||
| 97 | مردم را تهديد مي كند. | |||
| 98 | انگشت شست خود را مي مكد. | |||
| 99 | سیگار میکشد، یا توتون و تنباکو را میجود یا بو میکشد. | |||
| 100 | در خواب رفتن مشكل دارد.
(توضیح دهید: __________________________________________) |
|||
| 101 | از مدرسه گريزان است و فرار مي كند. | |||
| 102 | كم فعاليت و كم انرژي است. | |||
| 103 | غمگين، ناراحت و دل گرفته (افسرده) است. | |||
| 104 | بيش از حد پر سر و صدا است. | |||
| 105 | برای مقاصد غیردارویی مواد مخدر مصرف مي كند (به غیر از الکل و تنباکو).
(توضیح دهید: __________________________________________) |
|||
| 106 | از نظر اجتماعی ناهنجار است و دست به تخریب اموال عمومی میزند. | |||
| 107 | در روز شلوارش را خيس مي كند. | |||
| 108 | شب ادراري دارد. | |||
| 109 | ناله مي كند. | |||
| 110 | اگر كودك يا نوجوان پسر است «آرزو ميكند دختر باشد»
اگر كودك يا نوجوان دختر است «آرزو ميكند پسر باشد» |
|||
| 111 | با ديگران ارتباط برقرار نمي كند و گوشه گير است. | |||
| 112 | نگران است. | |||
| 113 | چنانچه كودك يا نوجوان مشكلات ديگري دارد كه در فهرست بالا نيامده آنها را بنويسيد.
1- __________________________________________ 2- __________________________________________ 3- __________________________________________
|
|||
معرفی سیاهه رفتاری کودک آخنباخ
سیاهه رفتاری کودک آخنباخ از مجموعه فرمهای موازی آخنباخ ASEBA بوده و مشکلات کودکان و نوجوانان را در 8 عامل اضطراب/ افسردگی، انزوا/ افسردگی، شکایتهای جسمانی، مشکلات اجتماعی، مشکلات تفکر، مشکلات توجه، نادیده گرفتن قواعد و رفتار پرخاشگرانه ارزیابی میکند. دو عامل نادیده گرفتن قواعد و رفتار پرخاشگرانه عامل مرتبه دوم مشکلات برون سازی شده را تشکیل میدهند.
سیاهه رفتاری کودک آخنباخ مشکلات عاطفی- رفتاری و همچنین توانمندیها و شایستگیهای تحصیلی و اجتماعی کودکان 18-6 سال را از دیدگاه والدین مورد سنجش قرار میدهد و نوعاً در 20 الی 25 دقیقه تکمیل میشود (مینائی، 1384).
شیوه نمره گذاری سیاهه رفتاری کودک آخنباخ
پاسخ به سوالات سیاهه رفتاری کودک آخنباخ به صورت لیکرت 3 گزینهای از 0 تا 2 میباشد. بدین ترتیب که نمره “0” به مواردی تعلق میگیرد که هرگز در رفتار کودک وجود ندارد؛ نمره “1” به حالات و رفتارهایی داده میشود که گاهی اوقات در کودک مشاهده میشود و نمره “2” نیز به مواردی داده میشود که بیشتر مواقع یا همیشه در رفتار کودک وجود دارد.
این فرم، 8 مشکل یا سندرم عاطفی- رفتاری را اندازه میگیرد که عبارت است از:
- اضطراب/ افسردگی (AD) (شامل مواد 12، 14، 29، 30، 31، 32، 33، 35، 45، 50، 52، 71، 91 و 112)؛
- گوشهگیری/ افسردگی (WD) (شامل مواد 5، 42، 65، 69، 75، 102، 103و 111)؛
- شکایات جسمانی (SC) (شامل مواد 47، 49، 51، 54، a56، b56، c56، d56، e56، f56، g56 و در صورت امکان h56)؛
- مشکلات اجتماعی (SP) (شامل مواد 11، 12، 25، 27، 34، 36، 38، 48، 62، 64 و 79)؛
- مشکلات تفکر (TP) (شامل مواد 9، 18، 40، 46، 58، 59، 60، 66، 70، 76، 80، 83، 84، 85، 92 و 100)؛
- مشکلات توجه (مربوط به اختلال نارسایی توجه/بیشفعالی) (AP) (شامل مواد 1، 4، 8، 10، 13، 17، 41، 61، 78، و 80)،
- رفتار قانون شکنی (RB) (شامل مواد 2، 26، 28، 39، 43، 63، 67، 72، 73، 81، 82، 90، 96، 99، 101، 105 و 106)؛
- رفتار پرخاشگری (AG) (شامل مواد 3، 16، 19، 20، 21، 22، 23، 27، 37، 57، 68، 86، 87، 88، 89، 94، 95، 97 و 104).
علاوه بر شیوه بالا CBCL (سیاهه رفتاری کودک آخنباخ) سه نمره پهنباند[1] شامل 1- مشکلات رفتاری درونیسازی شده[2]، 2- مشکلات برونیسازی شده[3] و 3- مشکلات کلی[4] نیز دارد.
- مقیاس مشکلات رفتاری درونیسازی شده شامل گویههای خردهمقیاسهای گوشهگیری/ افسردگی (WD)، شکایات جسمانی (SC) و مقیاس اضطراب/ افسردگی (AD) میباشد.
- مقیاس مشکلات رفتاری برونیسازی شده شامل گویههای خردهمقیاسهای رفتار قانون شکنی (RB) و رفتار پرخاشگری (AG) میباشد.
- مقیاس مشکلات کلی شامل همهی گویهها به جز گویههای 2 و 4 (آلرژی و آسم) میباشد.
در مورد تفسیر نمرات آزمون چنانکه آخنباخ (1991) اذعان میدارد در مقیاسهای مشکلات رفتاری درونیسازی شده و برونیسازی شده و مشکلات کلی اگر نمرهی T (T score) فرد کمتر از 60 باشد در محدودهی نرمال یا غیربالینی و اگر نمرهی T بین 63-60 باشد در محدودهی مرزی-بالینی و اگر نمرهی T بزگتر از 63 باشد در محدودهی بالینی قرار دارد.
همچنین در مقیاسهای 8 مشکل یا سندرم عاطفی- رفتاری اگر نمرهی T (T score) فرد کمتر از 65 باشد در محدودهی نرمال یا غیربالینی و اگر نمرهی T بین 69-65 باشد در محدودهی مرزی-بالینی و اگر نمرهی T بزگتر از 69 باشد در محدودهی بالینی قرار دارد. (طریقه محاسبه نمرهی T در ذیل ارائه شده است)
سیاهه رفتاری کودکان (CBCL) ابزاری است که توسط یکی از والدین یا فرد دیگری که با شایستگیها و مشکلات رفتاری کودک به خوبی آشناست تکمیل میگردد. این ابزار را هم میتوان به صورت خودگزارشی و هم به صورت مصاحبه اجرا کرد. همچنین CBCL را میتوان به منظور اندازهگیری تغییرات رفتاری کودک در زمان یا به دنبال درمان مورد استفاده قرار داد.
بررسی روایی و پایایی سیاهه رفتاری کودک آخنباخ
ضرایب کلی اعتبار فرمهاي CBCL (سیاهه رفتاری کودک آخنباخ) با استفاده از آلفاي کرانباخ 97/0 و با استفاده از اعتبار بازآزمایی 94/0 گزارش شده است. روایی محتوایی (انتخاب منطق سؤالات و استفاده از تحلیل کلاس یک سؤالات)، روایی ملاکی (با استفاده از مصاحبۀ روان پزشکی با کودك و نیز همبستگی با مقیاس CSI-4) و روایی سازه (روابط درونی مقیاسها و تمایزگذاري گروهی) این فرمها مطلوب گزارش شده است (آخنباخ و رسکورلا، 2007).
سیاهه رفتاری کودک آخنباخ برای اولین بار در ایران توسط تهرانی دوست و همکاران (1381) ترجمه و هنجاریابی شده است. در پژوهش مینایی (1385) دامنه ضرایب همسانی درونی مقیاسها با استفاده از فرمول آلفای کرونباخ از 63/0 تا 95/0 گزارش شده است. ثبات زمانی مقیاسها با استفاده از روش آزمون- بازآزمون با یک فاصله زمانی 8-5 هفته بررسی شده که دامنه ضرایب ثبات زمانی از 32/0 تا 67/0 به دست آمده است. همچنین توافق بین پاسخدهندگان نیز مورد بررسی قرارگرفته است که دامنه این ضرایب از 09/0 تا 67/0 نوسان داشته است. به طور کلی در تحقیق مینایی (1385) این نتیجه حاصل شده است که این پرسشنامه از اعتبار و روایی مطلوب و بالایی برخوردار است و با اطمینان میتوان از آن برای سنجش اختلالات عاطفی- رفتاری کودکان و نوجوانان 18-6 ساله استفاده کرد. یزدخواستی و عریضی (1390) ضريب اعتبار آلفاي كرونباخ را برای این پرسشنامه در سه فرم والدین، معلم و کودک به ترتیب 90/0، 93/0 و 82/0 به دست آوردند و در مورد اعتبار سازه همبستگی خردهمقیاسهای بخش مشکلات رفتاری- هیجانی با نمره کلی این بخش در سه نسخه والدین، معلم و کودک به ترتیب 88/0-62/0، 91/0-44/0 و 85/0-51/0 و همبستگی خردهمقیاسهای بخش مهارتها با نمره کلی این بخش در سه نسخه والدین، معلم و کودک به ترتیب 82/0-24/0، 93/0-77/0 و 87/0-64/0 گزارش کردهاند.
منابع سیاهه رفتاری کودک آخنباخ
- Achenbach TM. (1991). Manual for the Child Behavior Checklist/ 4-18 and 1991 Profile. Burlington, VT: University of Vermont Department of Psychiatry.
- Doyle SR, McCarty CA. (2001). Child Behavior Checklist (Grade 7, Year 8 Update) (Technical Report) [On-line]. Available: http://www.fasttrackproject.org/.
محاسبه نمره T
برای محاسبه نمره T ابتدا طریقه محاسبه نمره Z متعاقب آن نمره T را متذکر می شویم
نمره Z: آن دسته از نمرات معیار که دارای توزیعی با میانگین صفر و انحراف معیار واحد (1) هستند به نمرات Z (نمرات زی) شهرت دارند.
برای تبدیل نمرات خام به نمرات z از فرمول زیر استفاده میشود:
نمره z معادل نمره خام X برابر با اختلاف نمره خام فرد با نمره میانگین تقسیم بر انحراف استاندارد.
نمره T
برای به دست آوردن نمره T کافی است نمره Z را در 10 ضرب کرده و حاصل را با 50 جمع کرد.
[1] – broad-band scores
[2] – internalizing behavior disorder
[3] – externalizing behavior disorder
[4] – Total Problems
با ما در روان راهنما همراه باشید
