خیانت زناشویی و عشق ورزی چه رابطه ای با هم دارند ؟

خیانت زناشویی و عشق ورزی

روابط فرازناشویی یکی از مهم ترین تهدیدها برای ثبات روابط زناشویی و ازعمده ترین دلایل طلاق درفرهنگ های مختلف است  (باس،1997). خیانت زناشویی یکی ازموضوعاتی است که زوج درمانگران به طور مرتب درکاربالینی خود با آن مواجه هستند (ویسمن[1] وهمکاران،1997) .خیانت زناشویی به هرگونه رابطه (جنسی یا عاطفی ) خارج از چارچوب رابطه متعهدانه بین زوج اطلاق می گردد که تأثیر شدیدی بر عملکرد و ثبات رابطه زناشویی دارد (دریگوتاس[2] وهمکاران،1997). واکنش های عاطفی مختلف مانند افسردگی ،خشم ،سرافکندگی و پریشانی در بسیاری از افراد مراجعه کننده به مراکزروان درمانی ومشاوره، درنتیجه افشای خیانت همسر بوده است (کانو و اولیری[3]،2000). با وقوع یا افشای خیانت ،بهزیستی فیزیکی ،روانشناختی و عاطفی هردو شریک تهدید می شود وخشونت ، قتل وخودکشی دراین موارد گزارش شده است .(سافستروم و جنتیلیا[4]،1999) .

درپژوهش های انجام گرفته به منظور پیش بینی متغیرهای مرتبط با احتمال درگیر شدن افراد در روابط فرازناشویی ، سازه عشق[5] درقالب انواع عشق ، سبک های عشق ورزی و طرحواره عشق[6] مورد توجه قرارگرفته است .تفاوت در رویکرد افراد به عشق، به واسطه تأثیر گذاری بر انواع خاص رفتارهای جنسی (مانند شریکان متعدد) و باورها ونگرش های آن ها درباره عشق و رابطه متعهدانه ، با احتمال درگیر شدن در رفتارهای عهدشکنانه مرتبط است (فریکر[7]،2006).  رابطه بین خیانت زناشویی و متغیرهای شخصیتی ، دراصل به نظریه دلبستگی و سبک شناسی عشق برمی گردد که به ویژه با مفاهیم اعتماد و قابلیت اعتبار یک رابطه سروکاردارند. اگرچه دراین که سبک های عشق ورزی به عنوان یک ویژگی شخصیتی ثابت درنظر گرفته شوند یا متغیر (برحسب مراحل رشدی یا وضعیت ارتباطی) ، هنوز توافق کاملی وجود ندارد، لیکن ماهیت انعطاف پذیرتر سبک های عشق ورزی نسبت به سبک های دلبستگی ،در بخشی ازتوصیفات لی[8](1998 ) مد نظر قرارگرفته است.

لی (1973؛به نقل از لی،1998) مدل شش سبکی عشق ورزی را درقالب سه سبک اولیه ( اروس[9] یا عشق مشفقانه / رومانتیک، لودوس[10] یا عشق بازیگرانه، و استورگ[11] یا عشق دوستانه ) و سه سبک عشق ورزی ثانویه که ترکیب هایی از دو سبک اولیه  با هم هستند ( پراگما[12] یا عشق واقع گرایانه ،مانیا [13]یا عشق شهوانی، آگاپ[14] یا عشق نوع دوستانه/ فداکارانه ) پیشنهاد نمود .سبک های عشق ورزی اشاره به این دارد که چگونه افراد ، عشق را تعریف ویا عشق ورزی می کنند  (هندریک[15] و هندریک ،1986) . درعشق رومانتیک ، کشش هیجانی وفیزیکی شدیدی به دیگری وجود دارد (لی،1998). فرد دارای این سبک عشق ورزی ، نگاهی شهوانی و آتشین مزاج  به عشق دارد و مایل به افشاگری ازجانب خود وطرف مقابل است که ایجاد رابطه ی متعهدانه و بدون نیاز به جستجوی شور وهیجان ازجای دیگر را تسهیل می نماید (هندریک و هندریک،1987) .درمقابل ، درسبک بازیگرانه ، رفتار تابع نقش ها است و از معشوق انتظار می رود نقش نسبت داده شده را درک و ایفا نماید .دراین حالت،تعهد خالص و حقیقی به محبوب وجود ندارد و عشق بدون اضطراب و به حالتی سرگرم کننده تجربه می شود . خودافشایی کم و نیاز فراوان به هیجان ازدیگر مشخصه های این سبک است (هندریک وهندریک،1987).این افراد ورود خود به روابط عاشقانه را با دقت کنترل می کنند و اغلب در روابط چندگانه درگیر بوده و روابطشان عمرکوتاهی دارد (لی ،1998).

درسبک عشق ورزی دوستانه ،شدت تمایلات کمتری وجود دارد، ولی به لحاظ سطح عاطفه و تعهد بسیار عمیق است  . از مشخصه های این سبک ، ایجاد اعتماد به مرور زمان،رابطه دوستانه بلندمدت و عدم تأکید بر ” عاشق بودن” است.افرادی که این سبک را دارند معمولا عاطفه و شفقت نسبت به دیگران را به طریق آهسته ای گسترش داده و به طور تدریجی درخودافشایی درگیر می شوند (لی،1998). درسبک شهوانی ، نوعی ازعشق تملک گرایانه ومضطربانه تجربه می شود و فرد اشتیاق شدیدی به افشاگری خود ودیگری نشان می دهد (هندریک وهندریک،1987). چنین فردی نیاز بسیاردرمانده کننده ای به دوست داشته شدن و دریافت اطمینان بخشی مکرر از عشق طرف مقابل دارد.اشتغال ذهنی مفرط با معشوق ،حسادت و وسواس به عشق، ازدیگر ویژگی های این سبک است (لی ،1998).

عشق واقع گرایانه، ترکیبی از ویژگی های دو سبک بازیگرانه و دوستانه است .فرد دارای این سبک ، عشق را به عنوان جریان عملی یافتن معشوقی منطبق وهمساز با ویژگی های شخصیتی و جمعیت شناختی مورد نیازخود، می بیند  (لی،1998). افرادی که این سبک را دارند ، به دنبال شریکانی با سبک زندگی یا ویژگی های زمینه ای خاص (برای مثال سطح تحصیلات ،وضعیت شغلی ،جهت گیری جنسی  ومذهبی ، نژاد و سن خاصی)  هستند (هندریک وهندریک،2004)  .این فرد، ایده آل های واقع بینانه ای درباره احتمال جذب دیگران دارد و بنابراین شریکان بالقوه ای که به عنوان ” خارج از دسترس ”  تلقی می شوند را دنبال نخواهد کرد ( لی،1998).

سبک فداکارانه ترکیبی از برخی مشخصه های دو سبک رومانتیک و دوستانه است که عشقی شدید و درعین حال دوستانه را فراهم می آورد .افراد دارای این سبک ،مشتاق خودافشایی هستند ، لیکن نیاز شدیدی به هیجان نشان نمی دهند (هندریک و هندریک،1987). دراین سبک ، منطق بر هیجان برتری دارد و نوع دوستی از ویژگی های بارزآن است که باعث می شود عاشق ، نیازهای معشوق را برنیازهای خود مقدم بداند (لی ،  1998). فرد دارای این سبک، همیشه دهنده  و ازخود گذشته است .افرادی که با این سبک تعریف می شوند ،خود را بدون انتظارمتقابل مؤظف به عشق می دانند . عشق ورزی آنها بیش تر به دلایل عاطفی است و ماهیتی آرام و مراقبت کننده دارد (هندریک وهندریک،2004).

ازآنجایی که سبک های عشق ورزی بر شناخت ها و رفتارهایی که انعکاس دهنده رضایت ،تعهد و سرمایه گذاری در روابط است، تأثیر بسزایی دارند ، می توانند درپیش بینی وقوع خیانت زناشویی نقش داشته باشند . (فریکر،2006). بنا برمطالعه لوی ودیویس[16] (1988 ) سبک های عشق ورزی رومانتیک، فداکارانه و بازیگرانه ، با گزارش زوج از ویژگی های رابطه متعهدانه مرتبط هستند . به طوری که صمیمیت ،شهوت ،تعهد ، رضایت از رابطه و استفاده از رویکردهای سازنده درحل تعارض با سبک رومانتیک و فداکارانه به طورمثبت و با سبک بازیگرانه به طورمنفی رابطه دارند. همچنین افراد دارای نمرات بالاتر درسبک رومانتیک وفداکارانه و نمرات پایین تر درسبک بازیگرانه، رضایت ارتباطی بالاتری گزارش نموده اند (دیویس و لاتی-مان[17]،1987؛به نقل ازفریکر،2006).

مطالعات درزمینه نگرش نسبت به روابط فرا زناشویی نشان می دهد که ادراک افراد از آنچه خیانت زناشویی تعریف می شود ، تحت تأثیر باورهای ایشان درباره رابطه بین عشق ،رفتارهای جنسی و ازدواج  قراردارد( وایدرمن و آلگیر[18]،1993). ازطرف دیگر افراد به دلایل متفاوتی در این گونه روابط وارد می شوند ؛ مواردی همچون کنجکاوی ،تنوع طلبی ،انگیزه های تجربه ای ،مبارزه با ناکارآمدی وکسب اعتماد به نفس ،سرگرمی ،گریز از واقعیت ،مشکلاتی دررابطه با صمیمیت ، انتقام و کاوش جهتگیری جنسی می توانند ازجمله دلایل شخصی برای درگیر شدن در روابط  فرا زناشویی باشند( اتوود و سیفر[19]،1997) .

منبع : مجموعه مقالات همایش ملی روانشناسی و خانواده

[1]– Whisman

[2]– Drigotas

[3]– Cano & O’Leary

[4]– Safstrom & Gentilia

[5]-Love

[6]-Love Schema

[7]-Fricker

[8]– Lee

[9]– Eros

[10]– Ludus

[11]– Storge

[12]– Pragma

[13]– Mania

[14]– Agape

[15]– Hendrick

[16]– Levy & Davis

[17]-Davis &Latty-Mann

[18]– Wiedermen & Allgeier

[19]– Atwood & Seifer